Αυτό που εννοώ

Η κατάσταση: 

Από την τρίτη τάξη του δημοτικού μέχρι και το λύκειο οι μαθητές διδάσκονται ξένες γλώσσες δύο ή τρείς ώρες την εβδομάδα, ανά γλώσσα. Ωστόσο, ολοκληρώνοντας την εκπαίδευσή τους έχουν δύο προβλήματα:
α) δεν έχουν μάθει την ξένη γλώσσα που διδάχθηκαν, παρόλο που έχουν εξεταστεί σε αυτή και έχουν περάσει τις σχετικές εξετάσεις, και 

β) παρά τις ώρες και τους πόρους που έχουν δαπανηθεί για αυτό τον σκοπό, οι μαθητές μένουν χωρίς πιστοποίηση, ακόμα και σε στοιχειώδες, βασικό επίπεδο

Η άποψη των γονιών: 

Λαμβάνοντας όλα αυτά υπόψιν, οι γονείς αναγκάζονται να πληρώνουν ιδιωτικά φροντιστήρια για να γίνει σωστά η εκμάθηση οποιασδήποτε γλώσσας, τη στιγμή που μέσω εισφορών και φορολογίας ήδη “πληρώνουν” με έμμεσο τρόπο την ύπαρξη και λειτουργεία των δημόσιων σχολείων.

Η άποψη των μαθητών: 

Όπως έχουν τα πράγματα τα παιδιά πρέπει να κάνουν δύο φορές το ίδιο μάθημα, μία στο σχολείο και άλλη μία στο φροντιστήριο. (Αυτό, φυσικά δεν ισχύει μόνο για τις γλώσσες αλλά για όλα τα μαθήματα, αλλά αυτό είναι ένα ευρύτερο πρόβλημα που απαιτεί ειδική προσοχή και ανάλυση.) Έτσι παρουσιάζεται από νωρίς η κόπωση με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ψυχική υγεία, την κοινωνικοποίησή  και, κυρίως, την ακαδημαϊκή πορεία των νέων. Πράγματι, πολλά παιδιά απογοητεύονται από την μάταιη αυτή προσπάθεια και παραιτούνται είτε από το σχολείο γενικώς είτε από την προσπάθεια, αποφοιτώντας με χαμηλούς βαθμούς και ακόμα χαμηλότερες προσδοκίες από το μέλλον, κάτι τρομερό για ένα έθνος, να μένει η νέα γενιά χωρίς προσδοκίες.

Επίσης, η βαθμολογία τους στην ξένη γλώσσα πολύ συχνά ρίχνει την υπόλοιπη βαθμολογία τους, πράγμα που παίζει ρόλο στην μετέπειτα καριέρα τους, εφόσον συνυπολογίζεται στον γενικό βαθμό του λυκείου άρα καθορίζει σε ποιά σχολή θα περάσουν όταν δώσουν πανελλήνιες.

Η άποψη των εκπαιδευτικών

Συγκρίνοντας τη δημόσια παιδεία με την ιδιωτική στο ζήτημα των ξένων γλωσσών θα διαπιστώσουμε ριζικές διαφορές στον τρόπο διδασκαλίας, στις συνθήκες εργασίας αλλά και σε ό,τι αφορά την γενικότερη νοοτροπία. Συνοψίζονται στον ακόλουθο πίνακα:

Χαρακτηριστικά διδασκαλίας ξένων γλωσσών σε Φροντιστήριο	Χαρακτηριστικά διδασκαλίας ξένων γλωσσών σε Δημόσιο σχολείο
Ευελιξία στον αριθμό σπουδαστών ανά τμήμα	Σταθερός αριθμός σπουδαστών ανά τμήμα
Ευελιξία στον ρυθμό προόδου ανά μαθητή	Πανομοιότυπες προσδοκίες από κάθε μαθητή
Ευελιξία στην επιλογή υλικού	Καθορίζεται πανομοιότυπα από το υπουργείο
Ευελιξία στον αριθμό ωρών	Σταθερός αριθμός ωρών
Καμμία σύνδεση με πανελλήνιες	Σύνδεση με πανελλήνιες
Παρέχεται πιστοποίηση	Δεν παρέχεται πιστοποίηση
Συνεργασία με ξένα ινστιτούτα	Συνεργασία με το υπουργείο παιδείας
Υψηλές προσδοκίες	Χαμηλές προσδοκίες
Προσωπική σχέση με σπουδαστές και γονείς	Απρόσωπη σχέση με σπουδαστές και γονείς
Άμεση συνάρτηση αποτελεσματικότητας-επαγγελματικής καταξίωσης διδασκόντων	Καμμία αρνητική ή θετική συνέπεια για τους διδάσκοντες

Η άποψη του συστήματος:

αυτή η διπλή δαπάνη για οποιαδήποτε αιτιολογία , την εκμάθηση ξένης γλώσσας στη συγκεκριμένη περίπτωση, αποτελεί σπατάλη, μία διαρροή πόρων.

Αν μάλιστα λάβουμε υπόψιν ότι ένας μεγάλος αριθμός μαθητών στρέφεται για ξένες γλώσσες σε ιδιαίτερα μαθήματα τα οποία κατά μεγάλη πλειοψηφία είναι αδήλωτα, “μαύρα” όπως ονομάζονται, τότε η διαρροή πόρων από το σύστημα είναι ανυπολόγιστη, εξαιρετικά επιζήμια για όλους.

Στόχοι:

α) αποτελεσματική εκμάθηση ξένης γλώσσας στο δημόσιο σχολείο

β) απόκτηση πιστοποίησης γλωσσομαθειας, έστω και σε στοιχειώδες βασικό επίπεδο

Μέριμνα

Η πρώτη μέριμνα είναι η έρευνα και καταμέτρηση διαφόρων στοιχείων. Δεδομένου ότι τα ιδιωτικά φροντιστήρια έχουν ποσοστό επιτυχίας στις εξετάσεις πτυχίου απλησίαστο για τα δημόσια σχολεία, είναι εύλογο να αναζητήσουμε τον τρόπο που το πετυχαίνουν αυτό. Άρα, πρέπει να γνωρίζουμε τα εξής:

1. Ποιά φροντιστήρια έχουν τα υψηλότερα ποσοστά επιτυχίας στις εξετάσεις σε τοπικό και εθνικό επίπεδο; Αυτή πληροφορία παρέχεται από τα Ινστιτούτα Εκμάθησης ξένων γλωσσών (British Council, Goethe Institut, κτλ) Αυτή η πληροφορία θα μας επιτρέψει να προσλάβουμε τους αποτελεσματικότερους στα σχολεία μας.

2. Ποιά βιβλία χρησιμοποιούντα συχνότερα από τα φροντιστήρια ανά επίπεδο; Αυτό μπορεί να επιτευχθεί είτε με καταγραφή μέσω ερωτηματολογίου απευθείας στα φροντιστήρια είτε με καταλόγους από τις διάφορες εκδοτικές εταιρείες διδακτικών βιβλίων (Hamilton, Grivas, Sylvia Karr, κτλ) ή ακόμα και με συνδυασμό των δύο. Αυτή η πληροφορία θα μας επιτρέψει να υπολογίσουμε τί παραγγελίες θα χρειαστούν κάθε χρόνο, το κόστος τους και τί ύλη θα διδάσκεται ανά έτος. 

3. Ποιά είναι η αναλογία χρήσης κάθε συγκεκριμένου βιβλίου με το ποσοστό επιτυχίας των φροντιστηρίων;

4. Σε πόσο διάστημα ολοκληρώνεται το κάθε βιβλίο κατά μέσο όρο;

5. Πόσες ώρες γίνονται ανά επίπεδο ανά τμήμα;

6. Ποιός είναι ο μέσος αριθμός μαθητών ανά τμήμα, ανά επίπεδο;

7. Τί άλλα μέσα χρησιμοπούνται; Πως; Πως είναι εξοπλισμένη μία αίθουσα;
Εδώ θα χρειαστεί απευθείας ερωτηματολόγιο ανά φροντιστήριο.

8. Πόσες ώρες επιπρόσθετης εργασίας ανά τμήμα είναι απαραίτητες κατά μέσο όρο; (επιπλέον ώρες, ξεχωριστές ημέρες διαγωνισμάτων, αναπλήρωση χαμένων ωρών, ενίσχυση αδύνατων μαθητών, κοκ)

Έχοντας αυτά τα στοιχεία είναι εύκολος ο υπολογισμός των απαιτούμενων δράσεων αλλά θα ήταν εξωπραγματικό να έχει κανείς την προσδοκία από ένα δημόσιο σχολείο να έχει την ίδια απόδοση με ένα φροντιστήριο. Η σχέση δημόσιου σχολείου φροντιστηρίου είναι ανάλογη με τη σχέση ανάμεσα σε ένα προιόν μαζικής παραγωγής και έαν προιόν παραγόμενο κατά παραγγελία : η τυποποιηση συνεπάγεται μικρό κόστος μεν, χαμηλή ποιότητα δε.

Ένας πιο ρεαλιστικός στόχος

Μέσω των στοιχείων που θα έχουμε αποκομίσει από τα ιστιτούτα ξένων γλωσσών (Goethe Institut, British Council, κοκ) και δεδομένου ότι οι ξένες γλώσσες που διδάσκονται στα σχολεία είναι Ευρωπαϊκές, δεν είναι εντελώς παράλογο να ανατεθεί η οργάνωση της εκμάθησης στα ινστιτούτα αυτά, πάντα υπό τον έλεγχο και εποπτεία του Ελληνικού Υπουργείου Παίδείας και σε συνεργασία με τους ιδιοκτήτες φροντιστηρίων σε τοπικό επίπεδο. Ειδικά αν ληφθεί υπόψιν το γεγονός ότι τα ιδρύματα αυτά είναι ήδη υπεύθυνα για την οργάνωση και διεξαγωγή εξετάσεων πτυχίου σε κάθε γλώσσα, τότε αυτό εξυπηρετεί τον διπλό σκοπό της ποιοτικότερης εκμάθησης αλλά και της παροχής πιστοποίησης στο τέλος των σπουδών.

Άρα, αντί να δίνουν οι μαθητές εξετάσεις για το Ελληνικό σχολείο που θα διοργανώνονται από το Ελληνικό Υπουργείο Παιδείας, θα εξετάζονται από το ανάλογο ινστιτούτο της κάθε χώρας για την κάθε γλώσσα (για αγγλικά British Council, για Γερμανικά Goethe Institut, κοκ). Ούτως ή άλλως οι ημερομηνίες διαξεγωγής των περισσότερων από αυτές τις εξετάσεις συμπίπτουν με τις εξετάσεις των Ελληνικών σχολείων.

 Επίσης, οι εξετάσεις αυτές εκτός από αξιολόγηση των γλωσσικών δυνατοτήτων των μαθητών, θα παρέχουν και στοιχεία για την αξιολόγηση των καθηγητών: ένας καθηγητής του οποίου οι μαθητές αποδίδουν χαμηλά συχνότερα από ότι υψηλά, τότε ο καθηγητής αυτός δεν θα επαναπροσλαμβάνεται. Έχοντας θέσει ένα τόσο υψηλό στόχο, ασκείται μεγαλύτερη πίεση στα σχολεία αλλά και στους διδάσκοντες καθηγητές να παράγουν ουσιαστικότερα αποτελέσματα, που μέχρι τώρα αφενός δεν είχαν τα μέσα για να κάνουν καλή δουλειά, αφετέρου είχαν επαναπαυθεί στη δουλειά που γίνεται από τα φροντιστήρια, πράγμα που εύκολα διαπιστώνει κανείς από την αναντιστοιχία διδασκόμενης και εξεταστέας ύλης στα γυμνάσια και λύκεια.

Το σύστημα εξετάσεων θα πρέπει να είναι ως εξής:

Α' – Γ' τάξη  Δημοτικού	Χωρίς εξετάσεις, θα διδάσκονται οι βασικές γνώσεις
Δ' Δημοτικού	Στο τέλος της Δ' τάξης θα εξετάζονται σε βασικές γνώσεις σε επίπεδο αρχάριων (όπως το Learners του πανεπιστημίου του Cambridge)
Ε' Δημοτικού	Στο τέλος της Ε' τάξης, όσοι μαθητές δεν έχουν περάσει τις προηγούμενες εξετάσεις θα επανεξετάζονται στα βασικά
ΣΤ' Δημοτικού	Στο τέλος της ΣΤ' τάξης θα εξετάζονται στο επόμενο επίπεδο, όπως το Flyers του Cambridge ή ίσως μέχρι και κάποιο Β1 επίπεδο
Β' Γυμνασίου	Στην Α' γυμνασίου θα γίνεται πρόοδος που θα εξεταστεί στο τέλος της Β' Γυμνασίου σε επιπεδο Β2 ή Β1 για μαθητές που  προχωρούν πιο αργά.
Γ' Γυμνασίου εως Γ' Λυκείου	Μέχρι την Γ' Λυκείου οι μαθητές θα εξετάζονται κάθε χρόνο  σε επίπεδο Β2, Γ1 ή Γ2, ανάλογα με την πρόοδο που έχουν σημειώσει. Αυτό σημαίνει ότι οι μαθητές που θα ολοκληρώνουν το επίπεδο Γ2 νωρίτερα θα απαλλάσσονται από το μάθημα της ξένης γλώσσας. Εφόσον κάποιος μαθητής δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να συνεχίσει μετά το  Β2, κατόπιν συνεννοήσεως με τους γονείς θα μπορεί επίσης  να απαλλάσσεται από το μάθημα της ξένης γλώσσας.

Παράλληλα, όμως, είναι απολύτως απαραίτητο να παρέχονται στους διδάσκοντες και τα απαραίτητα μέσα για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός.

Τα μέσα αυτά είναι τα εξής:

1. Μικρότερος αριθμός μαθητών ανά τμήμα. Αυτό σημαίνει χωρισμό των ήδη υπαρχόντων τμημάτων στα δύο, ώστε ο αριθμός μαθητών ανά τμήμα να μην υπερβαίνει τους 12. (Ιδανικά λιγότεροι από 10). Σε ένα δωδεκαθέσιο σχολείο με έναν καθηγητή αγγλικών είναι εύκολο να γίνει αυτό, ειδικά εφόσον γίνουν προαιρετικά μαθήματα όπως η θεατρική αγωγή, τα εικαστικά ή η ώρα “γενικής μελέτης” που ακόμα δεν έχω καταλάβει περί τίνος πρόκειται, σαν γονιός.

2. Ειδική αίθουσα για την διδασκαλία κάθε γλώσσας. Πράγματι, η κανονική σχολική αίθουσα είναι ειδικά διαμορφωμένη για την διδασκαλία των Ελληνικών, με τα αντίστοιχα βοηθήματα, όλα στα Ελληνικά, από τις ζωγραφιές των παιδιών μέχρι το ημερολόγιο ή τους χάρτες, πράγμα που την καθιστά αποτελεσματικότατη για τον σκοπό αυτό. Ωστόσο, είναι αποτρεπτική για την εκμάθηση ξένης γλώσσας. Εφόσον το τμήμα θα είναι μικρότερο, η αίθουσα που θα χρειαστεί θα είναι αντίστοιχου μεγέθους, πράγμα που σημαίνει ότι ίσως η εξεύρεση τέτοιου χώρου να μην είναι τόσο δύσκολη όσο ακούγεται αρχικά. Θα πρέπει να διαθέτει εικόνες, αφίσες, κοκ στην γλώσσα η οποία διδάσκεται να είναι καλά ηχομονωμένη για τα ακουστικά μέρη των ασκήσεων ή των διαγωνισμάτων και υπολογιστή με ηχεία, για να χρησιμοποιείται ως CD player αλλά και για την προβολή βίντεο ή την εξεύρεση διδακτικού υλικού, όπως γίνεται σε όλα πλέον τα φροντιστήρια. 

3. Ευελιξία στην επιλογή υλικού, ανάλογα με τις συνθήκες, τις δυνατότητες του κάθε τμήματος και το επίπεδο στο οποίο βρίσκονται οι μαθητές. Αυτό σημαίνει ότι δύο τμήματα του ίδιου επιπέδου μπορεί να διδάσκονται διαφορετικό βιβλίο, αν το ένα τμήμα προχωρά πιο γρήγορα από το άλλο. Φυσικά, για πρακτικούς λόγους, η επιλογή αυτή δεν θα γίνεται από όλο το φάσμα βιβλίων που είναι διαθέσιμα στην αγορά, αλλά πιο εφικτό είναι να ορίζεται από το Υπουργείο Παιδείας μία λίστα βιβλίων από ορισμένους εκδοτικούς οίκους (ίσως και από τα βιβλία που εκδίδονται από τα ιδρύματα ξένων γλωσσών) και μέσα από αυτή τη λίστα να επιλέγει ο κάθε δάσκαλος.

Αυτές οι αλλαγές είναι μηδαμινές σε σχέση με την υπάρχουσα κατάσταση, μίας και ήδη πολλοί ιδιοκτήτες φροντιστηρίων έχουν αναλάβει ώρες σε διαφορα δημοτικά και οι ώρες για τις ξένες γλώσσες ήδη είναι ενταγμένες στο πρόγραμμα των σχολείων. Επίσης, ο απαιτούμενος εξοπλισμός ήδη είναι διαθέσιμος στα περισσότερα σχολεία. Η πιο μεγάλη αλλαγή από άποψη υποδομών είναι η εξεύρεση αιθουσών, μία για κάθε γλώσσα, κάτι που ίσως πάρει χρόνο. Στην ουσία η μόνη πραγματική αλλαγή είναι η ανάθεση των εξετάσεων στους οίκους ή πανεπιστήμια της κάθε χώρας.

Φυσικά, θα πρέπει να επιτευχθούν συμφωνίες με τα ιδρύματα ή ινστιτούτα των ξένων γλωσσών, μίας και δεν θα αναλάβουν ένα τέτοιο έργο χωρίς να έχουν κάποιο ώφελος, θεωρώ όμως ότι εφόσον τα βιβλία που θα χρησιμοποιηθούν για την διδασκαλία και την πρετομασία για τις εξετάσεις θα προέρχονται κυρίως από τους εκδοτικούς οίκους των ίδιων ιδρυμάτων, θα βρεθεί σίγουρα μία κοινή συνισταμένη που να ωφελεί όλους τους εμπλεκόμενους.

Τα ωφέλη του προτεινόμενου συστήματος:

1. Πρώτον και κύριον, οι μαθητές μαθαίνουν ξένες γλώσσες πραγματικά και όχι μόνο “στα χαρτιά”, άρα σταματά η σπατάλη πόρων του να γίνονται μαθήματα χωρίς κανείς να ωφελείται από αυτά.

2. Χωρίς να γίνει καμμία ανατροπή (οι καθηγητές ξένων γλωσσών δεν χάνουν τις θέσεις τους) αυξάνεται η παραγωγικότητα.

3. Οι ξένοι οίκοι εξετάσεων θεωρώ ότι θα αδράξουν την ευκαιρία αυτή μίας και υπάρχει πτώση στον αριθμό υποψηφίων σε όλες τις εξετάσεις.

4. Το Ελληνικό κράτος επωφελείται από την τεχνογνωσία των ξένων πανεπιστημίων. Όντως, αυτά έχουν  μακρόχρονη εμπειρία σε αυτό τον τομέα, ενώ τα Ελληνικά σχολεία δεν έχουν καθόλου πείρα στην εξέταση και πιστοποίηση. Αν περιμένουμε μέχρι να την αποκτήσουν, θα περάσει πολύς χρόνος που, όπως όλοι γνωρίζουμε, είναι χρήμα.

5. Αν όλα πάνε καλά, τότε θα περιοριστεί σηματνικά ο αριθμός μαθητών που απευθύνονται σε “μαύρα” ιδιαίτερα μαθήματα που αποτελούν παράσιτα στο όλο σύστημα, χωρίς να χρειαστεί να αλλάξει κανένας νόμος, ούτε να ληφθεί άλλη καμμία δράση και χωρίς “κυνήγι μαγισσών”. Αντιθέτως, οι καθηγήτριες που λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο θα έχουν πλέον κίνητρο να ενταχθούν στο σύστημα, άρα να είναι ορατές σε αυτό, με τις προφανείς συνέπειες (φορολογία, αξιολόγηση, νομιμότητα)

Επίλογος

Αυτές οι αλλαγές που προτείνονται είναι ενάντια στα δικό μου συμφέρον, διότι δικό μου συμφέρον είναι να συνεχίσουν τα σχολεία να είναι αναποτελεσματικά ώστε να έχω εγώ πελατεία. Ωστόσο, με πληγώνει το γεγονός ότι σαν Ελληνίδα δεν μπορώ να βασίζομαι στο κράτος μου για τίποτα και ότι όταν τα δικά μου παιδιά πάνε σχολείο θα βιώσουν την ίδια απογοήτευση που οδήγησε εμένα (και πολλούς άλλους) στον κυνισμό.

Θεωρώ ότι μακροπρόθεσμα έχω πολλά να κερδίσω αν το Ελληνικό κράτος κάνει καλά τη δουλειά του, ότι θα γίνεται λιγότερη σπατάλη και ότι τα λεφτά που δεν σπαταλώνται θα επενδύονται στο μέλλον και στην πρόοδο.

Οι αλλαγές που προτείνω θεωρώ ότι είναι απαραίτητες όχι μόνο για τις ξένες γλώσσες αλλά για όλα τα μαθήματα που διδάσκονται στα σχολεία μας και που ξαναδιδάσκονται στα φροντιστήριά μας. Θυμάμαι κάποτε, όταν ήμουν η ίδια μαθήτρια, ότι δεν χρειάζονταν φροντιστήριο κανείς εκτός από κάποιους που εμείς θεωρούσαμε προβληματικούς. Τώρα όλοι κάνουν φροντιστήρια και παρόλα αυτά η πλειοψηφία των παιδιών έχουν ελλείψεις σε στοιχειώδη ζητήματα γεωγραφίας, ιστορίας, ορθογραφίας, κοκ. Εγώ δεν πήγα φροντιστήριο. Γιατί το παιδί μου να πρέπει να κάνει δύο σχολεία (ένα το φροντιστήριο και ένα το κρατικό); Μου φαίνεται παράλογο.

Πως να μην δέρνετε

Κατ'αρχάς δεν πιστεύω στην διόρθωση των ανθρώπων. Δεν πιστεύω ότι κάποιος που κάνει κάποιο σφάλμα είναι ένοχος ή πως υπάρχει ανάγκη να τον αλλάξουμε.

Αυτό που πιστεύω είναι πως ο κάθε άνθρωπος, από μόνος του, πρέπει να θέλει το καλύτερο τόσο για τον εαυτό του όσο και για αυτούς που νοιάζεται.

Και πιστεύω πως όταν κάποιος κάνει κάποιο σφάλμα, είναι πιο δημιουργικό να έρθει σε επαφή με κάτι καλύτερο παρά να του επισημαίνουμε όλην ώρα το λάθος του. Αν του επισημαίνουμε όλην ώρα το λάθος του θα νιώσει ένοχος, ότι τον κατηγορούμε για κάτι ή ίσως ότι δεν τον εκτιμούμε, ενώ αν έρθει σε επαφή με το καλύτερο τότε ίσως το ζηλέψει και, όπως όλοι οι άνθρωποι, ότ,ι ζηλεύουμε κάνουμε τα πάντα για αν το αποκτήσουμε.

Εφόσον, λοιπόν, ήδη νιώθετε ένοχος που έχετε σαπίσει το παιδί σας στο ξύλο αλλά δεν ξέρετε πως να σταματήσετε να το κάνετε αυτό, θα σας δώσω τις οδηγίες.

Γιατί αυτή είναι η κυριότερη δυσκολία που έχουν οι βίαιοι γονείς: νιώθουν ότι αν σταματήσουν να ρίχνουν μπάτσες, τότε το παιδί δεν θα πειθαρχεί ή ότι θα χαθεί ο έλεγχος, δεν θα μας σέβεται, δεν θα κάνει αυτά που πρέπει, θα βγεί αλήτης, κοκ. Φυσικά, αυτό δεν ισχύέι, γιατί τα παιδιά βγαίνουν απείθαρχα όταν δεν ασχολείσαι μαζί τους ή όταν ο ίδιος ο γονιός είναι απείθαρχος ή ασυνεπής,, ή όπως στη δική μου περίπτωση, από αντίδραση στην βία και όχι από συμμόρφωση σε αυτήν. Και, αν είστε από τους γονείς που χρησιμοποιείτε βία, τότε θα παρατηρήσετε ότι ενώ έχετε τόσα χρόνια που το βαράτε ανελέητα, το παιδί εξακολουθεί να παρουσιάζει τα ίδια χαρακτηριστικά.  Αυτό που τόσο σας νευριάζει ώστε να καταφεύγετε στη βία, η βία δεν το διόρθωσε. Το παιδί σας εξακολουθεί να είναι άτακτο, "τρελό", αναιδές, χαζό, ή ό,τι είναι αυτό που σας ενοχλεί.

Άλλο ένα χαρακτηριστικό όσων δέρνουν τα παιδιά τους είναι ότι τα βρίζουν και κάποιοι μάλιστα το εννοούν, δηλαδή υποτιμούν τα παιδιά τους, τα θεωρούν χειρότερα από τα άλλα.Ναι, είναι παράδοξο, μπορεί να δέρνεις το παιδί σου και ταυτόχρονα να είσαι περήφανος για αυτό, αλλά είναι απείρως χειρότερο όταν ντρέπεσαι για αυτό. Μία γνωστή μου που δέρνει το παιδί της τακτικά, πολύ συχνά μου λέει "Μα τα δικά σου είναι αγγελούδια".

Δεν είναι. Κάνουν ό,τι και τα υπόλοιπα παιδιά, αταξίες, ζημιές, λένε κοτσάνες, ορισμένες φορές παρακούν ό,τι τους λέω γιατί δεν έχουν όρεξη, κοκ. Κυριολεκτικά, η μόνη διαφορά είναι ότι δεν τα δέρνω και έχουμε ηρεμία στο σπίτι. Όταν κάνουν κάτι,τα μαλώνω, μερικές φορές πολύ έντονα. Δύο φορές στη ζωή τους χτύπησα από μία φορά τον καθένα τους/ Δεν τα έδειρα, δηλαδή δεν τα χτύπησα πολλές φορές για πολλή ώρα αλλά τα χτύπησα μία φορά μόνο, γιατί το παράπτωμα ήταν πραγματικά σοβαρό.

Κάτι άλλο που πολύ συχνά κάνουν οι βίαιοι γονείς είναι ότι για τον εαυτό τους έχουν όλες τις καλές δικαιολογίες. Οι άλλοι είναι μαλάκες, το παιδί είναι ζουρλό, αλλά οι ίδιοι οι γονείς είναι κουρασμένοι, πιεσμένοι, αγχωμένοι, μπερδεμένοι, κοκ. "Μα αφού μυο είπε αυτό, εγώ τί να έκανα;" Η πιο σιχαμερή δικαιολογία είναι η "εγώ έτσι είμαι και όποιος γουστάρει" που δείχνει ότι δεν θέλει ο άνθρωπος αυτός να είναι καλύτερος, ότι γουστάρει που είναι ένα βδέλυγμα της φύσης, πράγμα που για εμένα είναι η πηγή όλων των κακών, το να μη θέλεις το καλό και το καλύτερο

Τι να κάνετε, λοιπόν.

Πρώτον και κύριον, φροντίστε την υπόλοιπη ζωή σας ώστε να έχετε περισσότερο χρόνο για να ξεκουράζεστε. Πολλοί γονείς δεν έχουν χρόνο για να προλάβουν όλες τις υποχρεώσεις τους κι έτσι δεν έχουν χρόνο να ασχοληθούν με το παιδί: δεν τρως το φαΐ σου; πάρε μία γιατί ώσπου να το συζητήσουμε θα έχω αργήσει για το γραφείο. Επίσης, πολλοί γονείς γίνονται βίαιοι λόγω κούρασης. Αν πχ, έχεις όλη μέρα που σκοτώνεσαι στη δουλειά και έρχεσαι στο σπίτι μεσάνυχτα και κατάκοπος, τότε απλά δεν έχεις την υπομονή να ασχοληθείς οτιδήποτε άλλο εκτός από τον εαυτό σου. Και φυσικά είναι γρήγορο και αποτελεσματικό να ρίξεις τις συνηθισμένες σφαλιάρες και μετά να απορείς γιατί κανείς δε σου μιλάει.

Δεύτερον, είναι πολύ συχνό να ξεσπάνε οι γονείς στα παιδιά αντί να ξεσπάνε στους πραγματικούς ένοχους της δυστυχίας τους, συνήθως κάποιο αφεντικό, ένας κακός σύζυγος, μία άσχημη δουλειά, αισθήματα παγίδευσης σε μία καθόλου ικανοποιητική ζωή, κοκ.
Άρα, πρώτα δείτε τί είναι αυτό που σας κάνει να είστε μονίμως νευριασμένος και μετά, για όνομα του θεού, διορθώστε το, να ησυχάσετε και εσείς και το παιδάκι σας που το έχετε σπάσει σε εκατό μεριές, να δεί λίγη ηρεμία και γαλήνη το σπιτικό σας, αντί να είστε σε μονίμως στην τσίτα και στην ένταση και αντί να ηρεμείτε όταν πάτε σπίτι φορτώνετε νεύρα με το που γυρνάτε το κλειδί για να μπείτε.

Τρίτον, δικαιολογήστε τα λάθη σας. Δεν είστε τέλειος γιατί κανείς δεν είναι. Αν το παιδί σας δείχνει λιγότερο φρόνιμο από τα άλλα, ή χειρότερος μαθητής ή χειρότερος στο ποδόσφαιρο, δεν σημαίνει ότι αποτύχατε αλλά ότι στο παιδί σας είναι ένα παιδί όπως όλα τα άλλα. Δεν χρειάζεται να γίνουν όλα τέλεια γιατί αν γίνουν τότε κάτι πάει πολύ στραβά και δεν είναι το παιδί αλλά το σύνδρομο κατωτερότητάς σας: ντρέπεστε για τον εαυτό σας. Δεν πρέπει. Είστε ένας καταπληκτικός άνθρωπος και βάζετε τα δυνατά σας. Μερικές φορές τα πράγματα δεν γίνονται όπως τα σχεδιάσαμε κι αυτό είναι φυσιολογικό. Δεχτείτε αυτή την πραγματικότητα για την δική σας ψυχική ηρεμία.

Τέταρτον, βρείτε εναλλακτικές λύσεις. Πολλές φορές το ξύλο πέφτει γιατί ο γονιός νιώθει στριμωγμένος. Βρείτε εναλλακτικές τόσο για εσάς, όσο και για το παιδί σας. Αν δεν γίνει αυτό, τότε μπορεί να κάνει το άλλο. Αν δεν φάμε φακές θα φάμε σπανάκι, αν χωρίσω θα μείνω εκεί, αν δεν χωρίσω θα κάνω αυτό, αν αλλάξω δουλειά θα γίνει εκείνο, αν μείνω στην ίδια θα κάνω το άλλο.

Όπως είδατε, τίποτα από όλα αυτά δεν αφορά το παιδί. Όλα αφορούν εσάς τον ίδιο, γιατί αυτό που δεν κάνετε όταν δέρνετε είναι να σκεφτείτε. Αν καθήσετε να σκεφτείτε, τότε θα βρείτε λύσεις για αυτά που νομίζετε πως είναι άλυτα και σας οδηγούν στα άκρα.

Το πως θα πειθαρχήσετε το παιδί σας, αυτό που νομίζετε ότι θα πάει στραβά αν σταματήσετε να το δέρνετε, είναι το ευκολότερο. Υπάρχουν τεχνικές, η κυριότερη όμως είναι να διατηρήσετε τον αυτοέλεγχό σας.

Πριν ρίξετε σφαλιάρα, ρωτήστε γιατί και πως έγινε αυτό που σας νευρίασε. Πείτε του την επόμενη φορά να μην το ξανακάνει, εξηγώντας το γιατί με λογικά επιχειρήματα τύπου "βάζε τα πιάτα στο πλυντήριο γιατί δεν προλαβαίνω να τα ξεπλένω όταν φεύγω για τη δουλειά και δεν θα έχουμε πιάτο να φάμε το βράδυ" ή "κλείσε το υπολογιστή γιατί δεν κάνει για τα μάτια σου" κοκ.

Να είστε σίγουροι ότι την ίδια βλακεία θα την επαναλάβει ξανά και ξανά, και αυτό είναι μία φυσιολογική αντίδραση, γιατί χωρίς ξύλο νομίζει πως μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Μέχρι να μάθει να πειθαρχεί χωρίς ξύλο, θα σας νευριάσει πολλές φορές και θα αναρωτηθείτε πολλές φορές αν το παιδί σας είναι ηλίθιο. Δεν είναι. Δώστε του χρόνο.

Η προσαρμογή θα κρατήσει πολύ καιρό. Δύο χρόνια, τουλάχιστον.

Μην νομίζετε, δηλαδή, ότι σήμερα θα πείτε "σταματάμε το ξύλο" και αυτόματα όλα θα γίνουν ρόδινα. Θα μαλλιάσει η γλώσσα σας να λέτε τα ίδια και τα ίδια, θα δοκιμάσει τις αντοχές σας με απίστευτα καμώματα, και εσείς θα πέσετε στο ίδιο σφάλμα, κάποια στιγμή θα ρίξετε σφαλιάρα. Δεν πειράζει. Απλά φροντίστε να αραιώνουν τα διαστήματα από σφαλιάρα σε σφαλιάρα, μέχρι που να εξαφανιστούν εντελώς.

Φροντίστε να προλάβετε την εφηβεία, γιατί την βάψατε αν δεν την προλάβετε.

Αφήστε το να νιώσει τις συνέπειες στο πετσί του: δεν τρώει; θα πεινάσει. Δεν καθαρίζει το δωμάτιο; δεν θα φέρει φίλους, ούτε θα πάει πουθενά μέχρι να το καθαρίσει. Δεν βοηθάει στο σπίτι; δεν έχει προνόμια.

Θέσετε όρια εξαρχής. Θα παίζεις υπολογιστή τόσο κάθε μέρα, θα παίρνεις τόσο χαρτζηλίκι, θα βγαίνεις τόσες φορές με τους φίλους σου, θα πλένεις τα πιάτα κάθε τότε, θα βοηθάς, κοκ. Υποχωρήστε σε κάποια θέματα που δεν έχουν σημασία για εσάς, ώστε να έχει την αίσθηση ότι κι αυτό έχει κάποιες "ανάσες" από την κυριαρχία σας. Θα πειθαρχήσει καλύτερα έτσι.

Το κυριότερο: συγχώρεση.
Αν το παιδί σας περιμένει ξύλο αλλά δεν το δώσετε, το πιο πιθανό είναι το παιδί σας να νιώσει ευγνωμοσύνη και να γίνει χαλί να το πατήσετε από την ανακούφιση που γλίτωσε την κακοποίηση. Αν όμως το βρεί σαν ευκαιρία να κάνει του κεφαλιού του, τότε πρέπει να αναθεωρήσετε την διαπαιδαγώγησή που του δίνετε εκ βάθρων, γιατί το έχετε κάνει λαμόγιο και ασυνείδητο.

Τέλος, η γονική έγκριση είναι μία από τις ισχυρότερες ψυχολογικές δυνάμεις.

Γονική έγκριση είναι στις διαμάχες
να πάρετε το μέρος του, να το συγχωρήσετε για μία αστοχία του, να το βρίσκετε απίστευτα όμορφο, να νιώθετε άνετα μαζί του, να το εμπιστεύεστε, να του έχετε πίστη,  να κάνετε μαζί πράγματα, να του δείχνετε πως να κάνει διάφορα πραγματάκια, να ξέρετε τί του αρέσει, να βγαίνει ο καλός σας εαυτός μαζί του.

Πως να αιχμαλωτίσετε την προσοχή των Ακροατών σας.

Έχοντας ακούσει πολλές ομιλίες, κυρίως διαδικτυακά, παρατήρησα ότι κάποιες από αυτές ήταν απολαυστικότερες από άλλες ενώ κάποιες άλλες δεν έβλεπα την ώρα να τελειώσουν. Κάποιες από αυτές, δεν τις άντεξα και είτε που "έφυγα" αν ήταν δια ζώσης (δηλαδή αποσύρθηκα εντός του μυαλού μου και έπαψα να τις ακούω ενόσω ακόμα βρισκόταν σε εξέλιξη) είτε που έκλεισα το παράθυρο, αν ήταν διαδικτυακές.

Έψαξα τα στατιστικά και τις γνώμες των άλλων ακροατών και παρατήρησα ότι πολλοί συμφωνούσαν μαζί μου: οι ομιλίες που δεν μου άρεσαν, είχαν χαμηλή δημοτικότητα.

Άρα δεν είναι κάτι το τυχαίο ούτε κάποια παραξενιά δική μου, αλλά κάτι που ισχύει για όλους.
Έψαξα λοιπόν τα στοιχεία των ομιλιών αυτών και βρήκα τα εξής.

Για να κάνετε μία επιτυχημένη ομιλία είναι καλό να πείτε κάτι που οι ακροατές σας δεν γνωρίζουν, αλλά μπορείτε να γίνετε ενδιαφέρων και χωρίς αυτό. Η θεματολογία έχει σημασία όταν δεν υπάρχει κάποιο από τα παρακάτω ή σε ένα συνέδριο/διάλεξη κοκ όπου οι ομιλητές μοιράζονται επαγγελματικό συμφέρον με τους ακροατές. Εκεί θα σας ακούσουν με το ζόρι και δεν θα μάθετε ποτέ αν κάθε λεπτό της ομιλίας σας ευχόταν να πεθάνετε επί τόπου ή αν ρουφούσαν κάθε λέξη που λέγατε. Ή αν υπήρξατε αδιάφορος ομιλητής και μόνο το αντικείμενο της ομιλίας σας κράτησε τους ακροατές στη θέση τους.

Αυτός που κυριολεκτικά αιχμαλωτίζει το κοινό του, όμως, έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

1. Είναι άντρας, όχι μεγάλης ηλικίας κατά προτίμηση. Γύρω στα 40 είναι καλά.
2. Μιλάει καθαρά, με προφορά που δεν είναι ακραία με οιονδήποτε τρόπο. Η φωνή δεν έχει τόση σημασία, βοηθάει όμως αν είναι βαρειά και σταθερή. Ούτε πολύ αργά, αλλά κυρίως, ούτε πολύ γρήγορα.
3. Κινείται λίγο, χωρίς να πηγαινοέρχεται υπερβολικά, αλλά ούτε να είναι και "άγαλμα".
4. Χρησιμοποιεί τα χέρια του.
5. Κοιτάει άμεσα το κοινό του.
6. Δεν είναι ούτε υπερβολικά καλοντυμένος ούτε υπερβολικά ατημέλητος.
7. Έχει μεγαλούτσικο κεφάλι.
8. Δεν κάνει ερωτήσεις στο κοινό, παρά μόνο ρητορικές.
9. Κάνει χιούμορ, αλλά με μέτρο, χωρίς καραγκιοζιλίκια.
10. Ζει και ξαναζεί επί σκηνής αυτό που περιγράφει.
11. Δεν μιλάει για τον εαυτό του παρά μόνο αν είναι πραγματικά απαραίτητο.
12. Είναι, κατά κάποιον τρόπο, σημαντικός: κάτι έχει κάνει, είναι σπουδαίος, διάσημος, κοκ.

Αν είστε γυναίκα, τότε αυτόματα χάνετε το πλεονέκτημα 1, 2, 7, 9, 10, 11 γιατί όπως όλοι γνωρίζουμε οι γυναίκες είναι μικροκαμωμένες, με αδύναμη φωνή που περισσότερο μοιάζει με νιαούρισμα ή κλαψούρισμα, δεν είναι καλές στο χιούμορ γιατί το παρακάνουν με την προσπάθεια και είναι εγωίστριες. Δεν έχω δεί καμμία ομιλήτρια που να μην περιστρέφει την ομιλία της γύρω από τον εαυτό της. Να, κι εγώ μόλις το έκανα...

Αν είστε γυναίκα και πρέπει να μιλήσετε στο κοινό, οι πιθανότητες είναι να απογοητεύσετε, αν μη τι άλλο από υπερβολική προσπάθεια, οπότε το καλύτερο που έχετε να κάνετε είναι το εξής.

1. Αποφύγετε το χιούμορ πάσει θυσία, ειδικά αν είναι σεξουαλικού περιεχομένου ή αυτοσαρκασμός. Ακόμα και αν γελάσουν οι ακροατές, θα μειώσει την αποτελεσματικότητα της ομιλίας σας και το κύρος σας. Αυτά πιάνουν μόνο για τους άντρες συνάδελφους. Μάλιστα, είναι προτιμότερο να πείτε ένα μέτριο αστείο που θα προξενήσει ένα χάχανο παρά να κάνετε τους ακροατές να ξεκαρδιστούν, για να μην χάσετε το κοινό σας. Αδικία, αλλά τί να κάνεις. Εμείς ζούμε περισσότερο, οπότε, ερχόμαστε ισοπαλία.
2. Μην υψώσετε τη φωνή σας για κανέναν λόγο. Αυτό θα φέρει αυτόματα την εξής αντίδραση: θα θυμίσει σε όλους το πως τους μάλωνε η μάνα τους και θα πάψουν την ίδια στιγμή να σας ακούνε. Αν υψώσετε τη φωνή, χάσατε, γίνατε η υστερικιά με την περίοδο.
3. Μην μιλήσετε για τον εαυτό σας, όσο σημαντικό και να είναι για την ομιλία σας. Είναι 100% βέβαιο ότι θα παρασυρθείτε και αντί να μιλήσετε για το θέμα σας, θα καταλήξετε να μιλάτε για το πως αισθανθήκατε και τι σημαίνει για εσάς, κάτι για το οποίο οι ακροατές σας δεν ενδιαφέρονται, και θα τους χάσετε. Κανείς δεν ενδιαφέρεται για το πως νοιώθουν οι γυναίκες.
4. Μην τονίσετε τη σημασία του θέματος που αναφέρετε. Πάντα οι γυναίκες το παρακάνουν σε αυτό και γίνονται κουραστικές. Αν είναι στα αλήθεια σημαντικό, τότε να είστε σίγουρη ότι οι ακροατές θα το εκτιμήσουν. Μην τονίσετε τίποτα.
5. Μην ντυθείτε για την περίσταση. Κατά κάποιον τρόπο αυτό γίνεται αντιληπτό από το κοινό και δίνετε την εντύπωση ότι είστε ματαιόδοξη ή ότι είστε η τυπική, αδύναμη γυναικούλα, που μόνο τα λούσα την νοιάζουν. Ντυθείτε όπως πάντα. Αν πάντα κυκλοφορείτε με ταγιέρ, φορέστε ένα και στην ομιλία σας. Αν δεν είστε του ταγιέρ, τότε θα δείχνει αφύσικο πάνω σας και θα χάσετε σε σκηνική παρουσία.

Τέλος, αν αγαπάτε το κοινό σας τότε θα το διασκεδάσετε οι ίδιοι αλλά και αυτοί που σας ακούν θα εισπράξουν περισσότερα.

Πως να μην αρρωστήσετε ποτέ

Είναι μία ψευδαίσθηση στην οποία εύκολα πέφτει κανείς αν ακούσει καναδυό εκπομπές για την υγεία και καναδυό ειδήμονες σε ζητήματα διατροφής και γυμναστικής.
Όλα αυτά είναι αρλούμπες, φυσικά.
Το κατάλαβα αυτό όταν ο Στέφανος, σύζυγος της γειτόνισσας της γιατρίνας, ένας άντρακλας ίσα με τα ψηλά βουνά με τις διατροφές του και τις γυμναστικές του και τα βιολογικά του και όλα σχετικά που ποτέ δεν είχε βάλει στο στόμα του τσιγάρο και αλκοόλ σχεδόν ποτέ, έπεσε κάτω ένα βράδυ και πέθανε μέσα σε τρία δευτερόλεπτα.
Τώρα, δεν ξέρω αν τα δευτερόλεπτα ήταν τρία ή περισσότερα, αλλά ξέρω ότι η γυναίκα του, γνωστή παθολόγος εδώ στην Πρέβεζα δεν πρόλαβε ούτε αντίο να του πεί.
Ήταν τραγικό.
Ήταν τόσο κρίμα, μα τόσο άδικο, αυτός ο άνθρωπος....
Τέλος πάντων, το ζήτημα είναι το μάθημα: δεν μπορείς να το αποφύγεις.
Ότι και να κάνεις, θα αρρωστήσεις. Και το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να είσαι προετοιμασμένος για αυτό.
Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι αν ελέγξουν το τί τρώνε και το τί πίνουν θα αποφύγουν την αρρώστια. Οι ίδιο άνθρωποι, αν αρρωστήσεις σου ρίχνουν το φταίξιμο και αντί να σε συμπονέσουν σε αντιμετωπίζουν σαν ηλίθιο. Θεωρούν ότι ήταν βλακεία σου που αρρώστησες και ότι αν είχες φερθεί έξυπνα θα το είχες αποφύγει. Και επειδή οι ίδιοι έτυχε να μην έχουν το ίδιο με εσένα, έχουν τον εαυτό τους για καλύτερο και πιο μάγκα.
Η αλήθεια είναι ότι μερικά πράγματα όντως μπορείς να τα αποφύγεις, αλλά αυτά είναι λίγα.

Μπορείς, ας πούμε, να μην είσαι φαταούλας και να μην φέρνεις τον εαυτό σου στα όριά του. Μπορείς να μην καταπονείσαι σωματικά και ψυχολογικά, όσο γίνεται μέσα στη βιοπάλη, αλλά πέραν αυτού ο έλεγχος που έχουμε στην υγεία μας είναι κυρίως μέσα στο κεφάλι μας: νομίζουμε ότι ελέγχουμε κάτι κι αυτό μας κάνει να νιώθουμε πιο ασφαλείς, αλλά ως εκεί.

Γιατί, λες θα γίνω βετζετέριαν, να αποφύγω τις τοξίνες του κρέατος, και την πατάς από τα φυτοφάρμακα. Λες θα τρώω μόνο βιολογικά και την πατάς από το άγχος, λες θα παρατήσω τη δουλειά μου για να μην έχω άγχος και την πατάς από τσίμπημα μολυσμένης σφήκας. Λες θα χάσω βάρος και θα ρίξω τη χοληστερίνη και την πίεση και το ζάχαρο, και μετά την πατάς από τις παρενέργειες των φαρμάκων, όπως ο Γιώργος της Δήμητρας που έφυγε πριν κλείσει τα πενήντα και θα ζούσε αν είχε πεί ένα "δε γαμιέται το θερμοκήπιο" αλλά δεν το είπε. Προσέχεις την καρδιά και πας από τον πνεύμονα, προσέχεις το στομάχι και πας από συκώτι, προσέχεις τα πάντα και πας από εγκεφαλικό.

Η αλήθεια είναι ότι ο τρόπος ζωής που ακολουθούμε έχει τις συνέπειές του. Οι συνέπειες είναι ότι ορισμένες αρρώστιες τις εξαλείψαμε αλλά κάποιες άλλες τις αυξήσαμε και οι περισσότεροι από εμάς χωρίς φάρμακα δεν μπορούμε να επιζήσουμε, από μία ηλικία και μετά. Μπορεί να λέμε ότι έχει αυξηθεί το όριο ηλικίας ή ότι το βιοτικό επίπεδο είναι τόσο σε σχέση με τότε, αλλά οι 40ηδες πόσο μπορούν να ζήσουν χωρίς την εξάρτηση από οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή; Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση είναι πολύ ανησυχητική και γίνεται ακόμα πιο ανησυχητική όσο ανεβαίνει το όριο ηλικίας, για να φτάσει σε εφιαλτικά ύψη αν συγκρίνουμε τις γιαγιάδες μας με το πως θα είμαστε εμείς οι ίδιοι αν μας αξιώσει ο θεός να ζήσουμε όσο εκείνες.
Αν τώρα σταματούσε η παραγωγή φαρμάκων, πόσοι θα επιζούσαν;
Η απάντηση είναι τρομακτική.
Η υπερβολή μας έκανε μαλθακούς.
Πως θα αντιστραφεί αυτό;
Δεν ξέρω αν γίνεται.
Ήδη ένα μέσο παιδί λαμβάνει ανά έτος κι εγώ δεν ξέρω πόσα φάρμακα και θεραπείες στον δυτικό κόσμο, κι αυτό χωρίς να υπολογίσουμε την υπόλοιπη υπερπροσπάθεια που χρειάζεται από την υφήλιο για να κρατηθεί στη ζωή ένα δυτικόπουλο, διαιτολόγια και γυμναστικές και μαθήματα και ένα σωρό προϋποθέσεις που για να τηρηθούν πρέπει να αντλήσεις ότι υπάρχει και δεν υπάρχει στον υπόλοιπο πλανήτη.
Το δυτικόπουλο είναι μη-βιώσιμο.
Ο δυτικός γέροντας είναι μη-βιώσιμος.

Πως να τα κάνετε Σαλάτα (κυριολεκτικά όμως)

Είναι της μοδός τώρα να γλυκαίνουν τα φαγητά και για αυτό το λόγο βάζουν μέσα φρούτα ή ακόμα και ζάχαρη, πράγμα που βρίσκω υπερβολικό γιατί καταλήγεις να τρως μαρμελάδα βοδινό ή χοιρινό, στην ουσία, τίς περισσότερες φορές.

Από την άλλη, μία ιδέα γλυκύτητας είναι ευχάριστη και μου αρέσει, οπότε σκέφτηκα ότι αυτή την ιδέα γλυκάδας τη βρίσκεις και σε άλλες πηγές. Όχι στο μπαλσάμικο, που πολλές φορές, αν δεν προσέξεις περιέχει ζάχαρη, ούτε στους ξηρούς καρπούς που κάνουν το κρέας μαρμελάδα, όπως προανέφερα. Το κρεμμυδάκι του θεού, το πράσσο και άλλα λαχανικά, γλυκαίνουν από μόνα τους όταν ψήνονται, οπότε αυτό και έπραξα, τουτέστιν έψησα όλα αυτά τα πράγματα και τα έβαλα στα φαγητά μου, δίνοντας εκτός από γλυκύτητα, γεύση και θρεπτικά συστατικά, ίνες και υφή.

Αλλά η υπέρβαση έγινε με την σαλάτα.

Πήρα μία πιπεριά φλωρίνης και την ψιλόκοψα σε τετραγωνάκια.
Την άπλωσα σε ένα ταψάκι μικρό με λίγο καλό λάδι και αλατοπίπερο.
Την έψησα στους 280 για μερικά λεπτά ίσα που να γυαλίσει και να μαλακώσει.
Την έβαλα μέσα στην πατατοσαλάτα, που είχα ετοιμάσει κατά την κανονική της συνταγή.
Και έγινε το έλα να δείς.
Η πιπεριά αυτή, που λές, έβγαλε τη διακριτική της γλυκάδα, ένα υπέροχο άρωμα και ένα ροδαλό χρώμα που έκανε τη σαλάτα να φαίνεται πολύ ορεκτική. Μέσα σε τρία λεπτά την είχαν αδειάσει τη σαλατιέρα οι καλεσμένοι μου!

Για να μην αναφέρω τί έγινε όταν την έβαλα (την πιπεριά) στο λάχανο και στο μαρούλι....

Καλή όρεξη, μεσημεριάτικα....

Πως να (μην) λύνετε προβλήματα (καταπιέζοντας και αγχώνοντας τον εαυτό σας σε σημείο αηδίας)

Πάντα πίστευα πως το ανθρώπινο μυαλοσώμα είναι σοφά σχεδιασμένο ώστε να περιέχει όλα όσα χρειάζεται για να αντιμετωπίσει τις αντιξοότητες της ζωής και πως αυτός ο σχεδιασμός, σε αντίθεση με τις πρόσφατες εξελίξεις σε θεωρίες και τεχνολογίες, έχει δοκιμαστεί και αντέξει σε πολύ πιο δύσκολα περιβάλλοντα, για πολύ μεγαλύτερο διάστημα, και αυτό γιατί ο άνθρωπος, σαν είδος, έχει και τον λόγο που επιτρέπει στα άτομα να ενσωματώσουν στη διάνοιά τους τις σκέψεις άλλων. Αυτό σημαίνει πως αυτό που κατέληξε μέσα μας μετά από τόσους αιώνες δεν είναι μόνο το τί κουβαλάει η γενεαλογική μας γραμμή, αλλά η συλλογική μνήμη όλων των κοινωνιών ως τώρα.

Με λίγα λόγια, αυτό που περιφρονούμε ως ένστικτο δεν είναι απλά μία ζωώδης, άλογη αντίδραση αλλά η συσσωρευμένη εμπειρία χιλιετιών που το σοφό υποσυνείδητο μας προσφέρει ακριβώς όταν το χρειαζόμαστε.

Οι πολύπλοκοι ψυχολογικοί, σωματικοί και εγκεφαλικοί μηχανισμοί που συνδυάζονται για την αντιμετώπιση κάθε κατάστασης, υπερβαίνουν σε αποτελεσματικότητα τις εκάστοτε μόδες ή θεωρίες που συνειδητά ακολουθούμε αλλά ασυνείδητα καταρρίπτουμε εν ριπή οφθαλμού.

Τα παραδείγματα πολλά.

Ο μηχανισμός του άγχους, για παράδειγμα, ο πλέον χρήσιμος κατά τη γνώμη μου, είναι πραγματικά σοφός γιατί δείχνει στο άτομο μέχρι πότε να υπομείνει και να αντέξει αλλά από την άλλη ακριβώς πότε να γυρίσει και να φύγει τρέχοντας, μία λειτουργία υψίστης σημασίας όπως όλοι καταλαβαίνουμε.

Και, γνωρίζοντας όλα αυτά, σκέφτηκα πως πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζω, κυρίως με τους συνανθρώπους μου, έχουν τη λύση τους μέσα μου και μέσα τους. Είναι σίγουρο, απολύτως βέβαιο, πως αν νιώσω θυμό ή έλξη, φιλία ή προστατευτικότητα, τότε αυτό είναι γιατί κάτι μέσα μου το θεωρεί απαραίτητο. Ακόμα και αν τελικά καταλήξω να μην ακολουθήσω αυτή την πορεία, η τελική πράξη μου θα είναι και αυτή προϊόν της ίδιας διεργασίας εντός μου, όσο κι αν θέλω να πιστεύω πως είμαι λογικό όν, ή μάλλον ακριβώς επειδή είμαι τέτοιο, είμαι προϊόν γενεών λογικών όντων.

Ένα απλό παράδειγμα. Περπατώ στο δρόμο με τα παιδιά. Αυτά βαδίζουν πιο αργά, αφού είναι μικρότερα, κι αναγκάζομαι είτε να περπατήσω πιο αργά είτε να τα τραβάω, να τους γκρινιάζω, κοκ, ενώ συχνά αυτά σταματάνε ή γυρνάνε να κοιτάξουν κάτι ή σταματούν για να χαζέψουν, σωστά; Λάθος. Εγώ απλά περπατάω και αποδέχομαι το γεγονός ότι είναι μικρότερα, άρα θα ακολουθήσουν πίσω μου. Το δικό μου ένστικτο θα μου υποδείξει να περπατήσω, για να γίνει η δουλειά που θέλω,ενώ το δικό τους ένστικτο είναι όχι να προσπαθήσουν να βρίσκονται δίπλα μου αλλά να περπατούν πίσω μου, όπως τα νεαρά ζώα στη φύση. Τί έχω να κερδίσω; Λιγότερη γκρίνια, για αρχή. Δεύτερον τα παιδιά με αυτό τον τρόπο μαθαίνουν πως να συμπεριφέρονται στο δρόμο αυτόνομα, δηλαδή χωρίς τις διαρκείς μου υποδείξεις, απλά ακολουθώντας το παράδειγμά μου . Αν εγώ πολεμήσω αυτό το ένστικτο, τότε τα δεινά που ακολουθούν είναι πολλά. Πρώτον και κύριον, καταστρέφω μέσα τους το ίδιο ένστικτο, πράγμα τρομερό γιατί ποτέ ξανά δεν θα μπορέσουν να είναι αυτάρκεις, τα μαθαίνω με λίγα λόγια να μην ακούνε τις δικές τους εσωτερικές "φωνές" των ενστίκτων, να έχουν για πάντα ανασφάλεια. Δεύτερον, αναγκάζομαι να γκρινιάζω, πράγμα που δε βοηθάει στη σχέση μου με τα παιδιά, χαλάει τη διάθεση όλων και, τρίτον, ακόμα και αν η δουλειά μου γίνει, θα είναι με μεγάλο κόστος, είναι ασύμφορο, αφού θα έχω επενδύσει τόσον κόπο, να σέρνω τα παιδιά φωνάζοντας.

Παρομοίως, ειδικά στις σχέσεις με τους ανθρώπους, οι λύσεις είναι μέσα μας, στα ερωτικά μας, στις επαγγελματικές μας σχέσεις και στους φίλους μας και τα δεινά μας ξεκινούν όταν αποφασίζουμε να μην ακούσουμε αυτές τις φωνές.

Ο λόγος που το κάνουμε αυτό είναι γιατί έχουμε μάθει να περιφρονούμε αυτές τις φωνές ως "ένστικτα" και μας έχουν μάθει να έχουμε τη "λογική" ως μπούσουλα. Πιο σωστό είναι να συνδυάζουμε αυτά τα δύο και το ένστικτό μας να μην το καταδικάζουμε μεμιάς, αλλά να το συμπεριλαμβάνουμε στη λογική μας απόφαση, η οποία παρεπιπτόντως είναι και αυτή ένστικτο.

Πολλές φορές, για παράδειγμα, χάριν ευγένειας κρατάμε μέσα μας πράγματα που ο θυμός μας κάνει να θέλουμε να πούμε. Μπορεί να μην τα πούμε, αλλά να δείξουμε τον θυμό μας με άλλον τρόπο, και αυτό είναι εντάξει, εφόσον ο θυμός τελικά εκφράστηκε και δεν έμεινε μέσα μας να γαγγραινιάζει το είναι μας. Αν αποφασίσουμε να μην εκφράσουμε το θυμό, και πάλι είναι εντάξει εφόσον υπάρχει απώτερος σκοπός γιατί και πάλι καίγεται σε μία ψυχολογική  γεννήτρια, στην οποία το τελικό καλό αποτέλεσμα εκτονώνει κάθε τι το αρνητικό. Αν όμως ο λόγος που δεν εκφράστηκε ο θυμός είναι απλά ο φόβος και η ενοχή ή η ανασφάλεια, τι θα πεί ο ένας και ο άλλος, τότε αποτελεί παραβίαση του
εαυτού μας και , ως τέτοια, έχει ολέθρια αποτελέσματα. Αν το κάνουμε αυτό επί μακρόν, τότε όλα μας πάνε στραβά και δεν μπορούμε να καταλάβουμε το γιατί.

Ο μηχανισμός έχει ως εξής.
Λαμβάνοντας μία απόφαση κόντρα στο ένστικτό μου, δίνω στον συνάνθρωπο μήνυμα αναντίστοιχο με τη διάθεση ή τις προθέσεις μου. Αν αυτό επαναληφθεί (όπως και γίνεται τις περισσότερες φορές εφόσον το άτομο είναι ανασφαλές) τότε η σχέση μου με το άτομο αυτό θα είναι για πάντα προβληματική, όσο καλή και να είναι η συνειδητή μου πρόθεση, όσο και αν το αγαπάω, όσο και να εκτιμώ τον συνάνθρωπό μου.

Παράδειγμα: ο σύζυγος. Ανησυχώ για την υγεία του, για αυτό θέλω να τον προσέξω, να του φτιάξω τα πιο καλά φαγητά, να είναι στα ζεστά, να πίνει αρκετά υγρά, κοκ. Από την αγωνία μου, γίνομαι καταπιεστική. Γκρινιάζω αν δεν φάει ή αν δεν βάλει το μπουφάν του και δεν τον αφήνω στην ησυχία του αν δεν με ακούσει. Αποτέλεσμα: ο σύζυγος βαριέται να με ακούει και δεν κάνει τίποτα από όσα λέω. Τσακωνόμαστε. Απλά και μόνο για να διεκδικήσει ζωτικό χώρο, κάνει το αντίθετο από αυτό που του λέω, όσο δίκιο  και αν έχω, γιατί απλά θέλει να μην ακούει γκρίνιες όλην ώρα. Ιδανικά, ο σύζυγος διαθέτει το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και όταν νιώσει άρρωστος ή πως κάτι δεν πάει καλά, θα φοβηθεί από μόνος του και θα αρχίσει τις δίαιτες και τις κούρες χωρίς να του το πω εγώ. Αν δεν το νιώσει από  μόνος του, τότε είναι ηλίθιος και καλά θα κάνετε αν απομακρυνθείτε εγκαίρως. Είτε έτσι, είτε αλλιώς είναι ο ίδιος υπεύθυνος για τον εαυτό του και η γυναίκα καλά θα κάνει να μην εκτονώνει τα μητρικά της ένστικτα σε ενήλικους ανθρώπους.

Με λίγα λόγια, όταν όλα μας πάνε στραβά, είναι γιατί εμείς βάζουμε τρικλοποδιές στον εαυτό μας, δεν αφήνουμε να εξελιχθούν τα πράγματα φυσικά αλλά εκβιάζουμε εξελίξεις γιατί νομίζουμε πως εμείς ξέρουμε καλύτερα ή, ακόμα χειρότερα, ότι κάποιος άλλος ξέρει καλύτερα από εμάς.

Δεν αφήνουμε τον σύντροφό μας να φάει ότι θέλει, γιατί έτσι εμείς τον βλέπουμε ως χαζό (λες και δεν ξέρει ο άλλος τί κάνει και τί δεν κάνει, ή τί παχαίνει ή τι φέρνει αυπνία), δεν αφήνουμε το παιδί μας να πάρει μία απόφαση γιατί εμείς φοβόμαστε τα γεράματά μας, δεν αφήνουμε τον συνεργάτη μας να έχει δίκιο γιατί εμείς έχουμε άδικο, δεν αφήνουμε τον ίδιο μας τον εαυτό να κάνει ότι θέλει γιατί δεν τον αναγνωρίζουμε.

How to realise you do not exist

I feed them in their bowl and i know they are really bubbles of air and wavelengths.I've named them "me" and "You".  And as I witness those happy orange-golden wavelengths flash in their watery bowl,  i begin to realise i have too become a happy wavelength myself, just like those other feathery blue wavelengths in the cage over there.

"Miss, you look like you're a thousand years old and like you know everything" she says. And as I look at this newly developed bunch of wavelengths, knowing all that i know, i find nothing better to say than "I'm not that old, just forty, really" and she smiles at me in adoration. Please, please, don't admire me, i think inside, but it's too late, i spoke again and now she believes me. She will become a teacher, one way or another.

I look at my weight loss article. And then i think about how this body came to be. Each gram filled with happy feast, alcohol with friends and ideas. The wrinkles around my eyes from laughing at their company and the greyness of my hair that i conceal not out of vanity but out of a sense of conformity with standards of decency. A teacher has to look decent... The skin marked by the sunny days on endless beaches, the pleasures all worth the trouble. But most of all I love those two wrinkles between the eyes without which i wouldn't look so old and angry. They are special because they are only mine. They come of thinking and reading, of solving riddles and problems late at night and of reaching deep and high. They are wrinkles on a wavelength, worth as much as a dime, nothing but a wavelength, as well. The song is indelible in my head.

Πως να απομακρυνθείτε από την πραγματικότητα

Το μόνο που έχετε να κάνετε είναι να καθήσετε σε ένα γραφείο κάνοντας χειροτεχνίες. Σύντομα όλος σας ο κόσμος θα αποτελείται από χάντρες, κόλλες χαρτιού σε διάφορες υφές, ψαλίδια και κορδέλες και δεν θα ξέρετε ούτε πως γίνεται η μακαρονάδα.

Έχει διατυπωθεί σε ετούτο το ιστολόγιο παλιότερα, η άποψη ότι αυτό που κάνουμε με χρωματιστά χαρτάκια στα σχολεία ή στις λέσχες ή στους παιδικούς σταθμούς δεν είναι αληθινή δημιουργικότητα αλλά ψευδοδημιουργικότητα, όχι γιατί δεν είναι όμορφο αλλά γιατί δεν είναι παραγωγικό.

Για σκεφτείτε πόσο παραγωγικό ή δημιουργικό είναι να αγοράσεις κάτι έτοιμο (κόλλα, χαρτί, χάντρες, κοκ) να το χρησιμοποιήσεις για να φτιάξεις ένα χάρτινο αντικείμενο (κάρτες, χειροτεχνίες κάθε είδους) και μετά να τις πετάξεις στα σκουπίδια όταν αναπόφευκτα σκιστούν, σκονιστούν, τις βαρεθείς ή έπαψαν να σου θυμίζουν το οτιδήποτε. Πεταμένα λεφτά, πεταμένες ύλες, πεταμένος χρόνος. Ακόμα και αν υποστηρίξει κάποιος πως η ενασχόληση με τις τέχνες ή ίσως η δημιουργία έστω και ενός τόσο εφήμερου αντικείμενου έχει ωφέλη για τον ψυχισμό και την πνευματικότητα ή τις δεξιότητες του παιδιού ή οποιοδήποτε άλλου ανθρώπου, θα αντιπαραθέσω την εξής απορία σε απάντησή τους: και γιατί πρέπει να είναι άχρηστα αντικείμενα αυτά που δημιουργούν;

Γιατί να μην φτιάχνουν, με τόσα υλικά και τόσες ώρες και τόση όρεξη, κάτι που να είναι χρήσιμο ή , ακόμα περισσότερο, γιατί να μην φτιάξουν κάτι εκ του μηδενός, που είναι και η πραγματική ουσία της δημιουργικότητας; Για παράδειγμα, αντί να αγοράσουν έτοιμα τα υλικά (που, στην πραγματικότητα, τους εκπαιδεύει στην καταναλωτικότητα) να κατασκευάσουν τις πρώτες ύλες μόνα τους. Χαρτί από ανακυκλωμένα τετράδια, πχ. Χάντρες από πλαστικά παιχνίδια που έχουν σπάσει, κορδόνια από φυτά στην αυλή του σχολείου (πάνε και αγοραζουν άχυρο, για όνομα του θεού, για να δένουν τα κεριά!) και ένα σωρό άλλα.

Στην πραγματική ζωή κανείς δεν θα σε αξιολογήσει για το ταλέντο σου στις ευχετήριες κάρτες, παρά μόνο αν είσαι σχεδιαστής/τυπογράφος, αλλά πόσοι τέτοιοι θα βγούν από τα σχολεία μας; Στην πραγματική ζωή τα προβλήματα δεν λύνονται αγοράζοντας αντικείμενα, αλλά αυτοσχεδιάζοντας με ότι υπάρχει γύρω σου, εκμεταλλευόμενος την κρίση σου και την ικανότητα στη λήψη αποφάσεων, μα τίποτα από όλα αυτά δεν εξασκείται κόβοντας χρωματιστά χαρτάκια. Αντίθετα, αυτού του είδους η χειροτεχνία κάνει τα παιδιά καταναλωτικά, άβουλα και ,το χειρότερο από όλα, άτεχνα γιατί λένε τέχνη και εννοούν καρδούλες.

Σε τελευταία ανάλυση, πόσους καλλιτέχνες μπορεί να υποστηρίξει η κοινωνία μας;

Ή μήπως φοβόμαστε μην δεν μάθουν να κρατάνε χαρτιά και ψαλίδια οι μελλοντικοί χαρτογιακάδες;
(γιατί έτσι φανταζόμαστε τα επιτυχημένα παιδιά: χαρτογιακάδες)

Η δημιουργικότητα είναι απαραίτητη όχι για να κάνουμε όμορφες χειροτεχνίες αλλά για να λύνουμε τα προβλήματα της ζωής και αυτό δεν το μαθαίνεις στο μάθημα χειροτεχνίας γιατί εκεί καταπνίγεται η δημιουργικότητα από τις οδηγίες της δασκάλας, όσο καλή πρόθεση και αν έχει.

Για να εξασκήσουν τη δημιουργικότητα των παιδιών οι δάσκαλοι δεν έχουν να κάνουν τίποτα παρά να τα αφήσουν σε ένα χωράφι ή σε μία παραλία. Από μόνα τους, χωρίς παρώτρυνση καμμία, θα φτιάξουν "πλοία" ή φρούρια ή λακούβες ή θα επινοήσουν ιστορίες, ή θα στήσουν "σπιτάκια" ή πύργους, ανάλογα με το τί υπάρχει εκεί και όχι επειδή έτσι τους διέταξε η κυρία των καλλιτεχνικών (μιλάμε για πολλή δημιουργικότητα). Κάπου εκεί, ανάμεσα σε όλα αυτά, θα κόψουν και χαρτάκια. Θα εξασκήσουν την ικανότητα λήψης αποφάσεων, όπως ποιός θα παίξει με ποιόν, που και πως θα στήσουν τις κατασκευές τους, την ομαδικότητα αλλά και την ατομικότητα και όλα αυτά αυθόρμητα αλλά ταυτόχρονα άκρως απολαυστικά για όλους τους εμπλεκόμενους, γιατί ποιός δεν χαίρεται όταν τα παιδιά παίζουν;

Αυτό που θέλουμε να μάθουμε στους νέους μας είναι πως να κρατάνε χαρτάκια ή το πως να αντιμετωπίζουν οτιδήποτε βρεθεί μπροστά τους; Αυτό που τους λείπει είναι η επαφή με χαρτιά ή η επαφή με την φύση; Ζούμε μέσα στο αυτοκίνητο, ανάμεσα από το σούπερμάρκετ και το γραφείο, κλειδωμένοι σε τοίχους και οθόνες, κι αυτό που μας λείπει είναι χαρτάκια!;;; Θέλουμε να τους εντρυφήσουμε την εκτίμηση για τις αγορές ή για την πραγματική αξία των πραγμάτων όπως η εργασία και το πως έρχονται τα αγαθά στην πόρτα μας, τί γεύση έχει μία ντομάτα όταν μόλις την κόψεις και ξεχύνονται τα αρώματα και τα ζουμιά;

Γιατί τα παιδιά να απασχολούνται με χαρτάκια και όχι με έναν σχολικό κήπο που εκτός από την ικανοποίηση του να βλέπεις κάτι δικό σου να φυτρώνει και την απολαυστική επαφή με το χώμα και τη φύση, μπορεί να δώσει στο σχολείο όμορφα λουλούδια στην αυλή ή ακόμα και κεράσια ή κολοκυθάκια ή οτιδήποτε άλλο, σε τελευταία ανάλυση; Γιατί να διαβάζουν για την παραγωγικότητα και να μην την ζήσουν τα ίδια; Και μόνο η κουβέντα που θα γίνει και επικοινωνία που θα αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια αυτής της δραστηριότητας είναι ανεκτίμητη, γιατί δεν θα είναι τυποποιημένη και προβλεπόμενη, όπως όλα πλέον στα σχολεία μας, αλλά αυθόρμητη και κοινωνικά διαβαθμισμένη αυτόματα.

Εκτός από αγχολυτική δραστηριότητα, δεν είναι και εξαιρετική κοινωνική εκπαίδευση το να έχει κανείς συναίσθηση του τί σημαίνει το κάθε πράγμα και πόσο κοστίζει το κάθε τί, πράγμα που για να μάθεις μετά πηγαίνεις σε πανεπιστήμια;

Πόσα βιβλία πρέπει να διαβάσεις στο πανεπιστήμιο για να μάθεις αυτά που ζείς μετά από δύο ώρες σε χωράφι ή μέσα σε ορυχεία; Εντάξει, το παράκανα, αλλά και η υπερβολή έχει διδακτική αξία: τί αξία θα είχε το διαμάντι αν το είχαμε σκάψει μόνοι μας και πόσο σημαντικό είναι να το κάνει άλλος για εμάς;

Τραβώντας τον συλλογισμό από τα μαλλιά, θα προτείνω κάτι ακόμα πιο ακραίο. Αντί για στρατιωτική
θητεία, ή ίσως σαν μέρος αυτής, να εκπαιδεύονται οι νέοι, κορίτσια και αγόρια, την πρωτογενή παραγωγή είτε σε αγροτικό είτε σε άλλον τομέα. Το να μάθεις να κρατάς όπλο, κατά τους άρρενες της οικογένειας, είναι ζήτημα ολίγων μηνών, η θητεία όμως διαρκεί πολύ περισσότερο για  λόγους; αφηρημένους και θεωρητικούς. Αν ξέρουν όμως οι νέοι τί σημαίνει παραγωγή, τί σημαίνει εργασία στο χωράφι και πως είναι να τελειώνεις βάρδια γαζώνοντας μπλουζάκια πόλο, τί σημαίνει καθάρισμα δρόμων και συλλογή σκουπιδιών ή συγκομιδή και θερισμός, ίσως το σύστημα αξιών τους να μην επικεντρώνεται στο πως να περάσουν το βράδυ και στο ποιός θα κοιμηθεί με ποιόν, αλλά να σκεφτούν δύο φορές πριν πετάξουν κάτι στα σκουπίδια ή στο δρόμο.

Ακόμα σημαντικότερο, όταν μεγαλώσουν και γίνουν επαγγελματίες, να έχουν επίγνωση των συνεπειών όταν αποφασίζουν το ένα ή το άλλο, τί αξία έχει η δουλειά του συνάνθρωπου που περιφρονάμε παρόλο που αν δεν ήταν αυτός δεν θα είχαμε ούτε φαΐ να φάμε ούτε ρούχο να φορέσουμε.

Πως να δίνετε συμβουλές

Καταρχάς είναι απαραίτητο να ξεκαθαρίσουμε εντός, αλλά και εκτός μας, δύο πράγματα. Πρώτον το γιατί θέλουμε να δώσουμε συμβουλή σε κάποιον και δεύτερον τί εννοούμε καλή συμβουλή.

Οι λόγοι για τους οποίους δίνουμε σε κάποιον τη συμβουλή μας είναι πολλοί, αλλά θα μπορούσαμε να τις κατηγοριοποιήσουμε στις εξής δύο περιπτώσεις: α)αγαπάμε κάποιον και μας σπάει η καρδιά να τον βλέπουμε να ταλαιπωριέται και β) για τη χαρά της επιβεβαίωσης. Και είναι πολύ παράξενο πως οι περιπτώσεις αυτές πολλές φορές αλληλοκαλύπτονται ή αλληλοαναιρούνται, ανάλογα με την περίπτωση, να αγαπάς κάποιον αλλά η ικανοποίηση του να έχεις δίκιο (η τέταρτη μεγαλύτερη μετά το φαΐ  το σεξ και το χέσιμο) να μας φέρνει συναισθήματα σχεδόν χαράς όταν φάει τα μούτρα του και όχι λύπης ή πόνου. Είναι πολύπλοκα όντα οι άνθρωποι και οι ανάγκες τους πολλές, βλέπεις...

          Μετά, ανάλογα με το κίνητρο, ορίζεται και η καλή συμβουλή. Ιδανικά, καλή συμβουλή είναι εκείνη που οδηγεί σε βελτίωση της κατάστασης εκείνου που συμβουλεύουμε, πολλές όμως καλές συμβουλές δεν εισακούγονται, για πολλούς λόγους, άρα εκτός από ωφέλιμη πρέπει να δίδεται και σε εύπεπτη μορφή ώστε εκτός από ωφέλιμη να είναι και καλοδεχούμενη.

          Κάτι άλλο για το οποίο πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι, είναι η απλή αλήθεια ότι τις περισσότερες φορές η συμβουλή μας θα πέσει στο κενό.
          Ο λόγος για αυτό είναι διπλός. Πρώτον και κύριον, για να δεχτεί ο άλλος τη συμβουλή μας, άσχετα αν έχουμε δίκιο ή όχι, πρέπει να παραδεχτεί ότι όχι μόνο έχει άδικο, αλλά και ότι τη λύση δεν την έχει ό ίδιος αλλά εμείς, και αυτή είναι η μεγαλύτερη δυσκολία που έχουμε να αντιμετωπίσουμε, να δώσουμε τη συμβουλή χωρίς να θίξουμε ούτε τον εγωισμό ούτε την αυτο-εκτίμηση ούτε την αυτοπεποίθηση του φίλου μας, ούτε με κανέναν άλλο τρόπο να τον κάνουμε να νιώσει υποδεέστερος ή ανεπαρκής ούτε να τον φέρουμε σε αμυντική θέση με οποιονδήποτε τρόπο, γιατί αν το κάνουμε τότε δεν θα ακολουθήσει τη συμβουλή μας και θα συνεχίσει να ταλαιπωριέται, ενώ στην ουσία η λύση του προβλήματος είναι τόσο, μα τόσο απλή και εύκολη.
          Δεύτερον, ακόμα και αν αναγνωρίσει τη λογική της συμβουλής μας, ακόμα και αν όλα γύρω του και μέσα του λένε ότι πρέπει να κάνει αυτό που του είπαμε, είναι μέσα στη φύση των ανθρώπων να κάνουν ό,τι έκαναν πάντα, μέσα στη συνήθεια και στο ένστικτο, παρόλο που η ίδια τους η λογική λέει αυτό, ασυναίσθητα κάνουμε εκείνο, χωρίς καν να το συνειδητοποιούμε. Επισήμως δηλώνουμε κουκουέ και μετά πάμε στα λίντλ για φτηνές πρωτεΐνες αμφίβολης προέλευσης και ηθικής του εργοδότη.
         Αυτό, λοιπόν, είναι κάτι που δεν πρέπει να μας απογοητεύσει, αλλά αντιθέτως να το περιμένουμε σαν φυσική εξέλιξη, στο σημείο πολλές φορές να περιμένουμε από τον φίλο μας να κάνει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που τον συμβουλέψαμε, όχι επειδή δε μας ακούει ή μας αμφισβητεί αλλά επειδή είναι άνθρωπος. Κι εμείς οι ίδιοι, στην αντίστοιχη περίπτωση, έτσι θα κάνουμε, χωρίς καμμία αμφιβολία.

Πως λοιπόν, να πείσεις κάποιον να κάνει κάτι;
Είναι απίστευτα μεγάλο το ποσοστό της ανθρώπινης επικοινωνίας που αφιερώνεται στο να αλλάξουμε τη γνώμη κάποιου.

        Καταρχάς, η βασική αρχή είναι ότι δεν πρέπει να φανεί ότι ο φίλος μας έχει άδικο, γιατί αν νιώσει ότι έχει άδικο, τότε ενδόμυχα θα βάλει τον εαυτό του στη θέση του κατηγορούμενου και, αντί να ακούει αυτά που του λέμε, θα απολογείται και θα δικαιολογείται, θα μας δεί σαν κριτές και κατήγορους αντί για συνετούς φίλους που ανησυχούν για το καλό του. Αυτό είναι έτσι, πάντα.
       Δεύτερον, σε καμμία περίπτωση δεν πρέπει να του πούμε ευθέως τί να κάνει. Κανείς ποτέ δεν κάνει αυτό που το λένε οι άλλοι, όχι μόνο λόγω εγωισμού, αλλά και γιατί αν ήταν εγώ θα έκανε ότι εγώ και δεν θα είχε εξαρχής βρεθεί στη θέση που βρίσκεται, να ταλαιπωριέται από το τίποτα, ούτε θα χρειαζόταν τη συμβουλή μας.

Αφού εξηγήσαμε τί δεν πρέπει να κάνουμε, ας περάσουμε στο φλέγον ζήτημα, εκείνο του τί στο καλό να κάνουμε.

Βασικό στοιχείο είναι η κατανόηση της φύσης του προβλήματος. Αν είναι ζήτημα χαρακτήρος και ιδιοσυγκρασίας, τότε όποια συμβουλή και αν δώσουμε, όσο δεκτικός και αν είναι σε αυτή ο φίλος μας, απλά δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα, διότι απλά δεν μπορεί να αλλάξει το ποιός είναι. Θα είναι αυτός ο άνθρωπος, θα φέρεται έτσι και θα πέφτει στα ίδια λάθη ξανά και ξανά. Τελεία. Κανένας δεν έχει καταφέρει να αλλάξει κανέναν ποτέ. Ακόμα και η ίδια η ζωή, με τα σκαμπίλια και τα σκαμπανεβάσματά της, μόνο μας παλιώνει. Πρέπει να δεχτούμε ότι ο φίλος μας είναι έτσι και έτσι θα φέρεται.

Ο μόνος τρόπος να αλλάξει αυτό που τον κάνει να δυστυχεί, είναι να το θέλει ο ίδιος.

Και για αυτόν τον λόγο, δεν πρέπει ποτέ, ποτέ μα ποτέ, ακόμα και να μας ζητήσει οποιοσδήποτε, όσο κοντινός και αν είναι, να δώσουμε συμβουλή σε προσωπικά θέματα. Ούτε είμαστε στη θέση του φίλου μας, ούτε μέσα στο μυαλό του, ούτε μέσα στη καρδιά του, ούτε ξέρουμε πόσο πονάει, όταν το παίζει άνετος, ούτε πόσο έχει βαρεθεί τα άντερά του από τις υστερίες της όταν δηλώνει παράφορα ερωτευμένος μαζί της. Αν μας ζητήσει συμβουλή σε τέτοια θέματα, τότε το μόνο που επιτρέπεται να δώσουμε είναι τα δικά μας, ίσως ψυχραιμότερα, συμπεράσματα, αλλά και πάλι όχι με τον αέρα του ξερόλα και του παντογνώστη αλλά περισσότερο σαν "λες να έγινε αυτό; δεν ξέρω, φίλε μου, όλα είναι πιθανά" γιατί σε προσωπικά θέματα ποτέ δεν ξέρεις και είναι μεγαλύτερη η πιθανότητα να κάνεις λάθος, ακόμα και αν είσαι μπροστά στον τσακωμό την ώρα που συμβαίνει.

Άρα, συμβουλές δίνουμε μόνο σε πρακτικά ζητήματα. Πως να βγάλεις την τάδε άδεια, τί να κάνεις όταν σου κολλήσει ο υπολογιστής, σε ποιον να απευθυνθείς για την τάδε υπόθεση, κοκ. Επίσης, στην μαγειρική δεν δίνουμε συμβουλή, εκτός και αν ανήκουμε στο αντίθετο φύλο, διότι το να δώσεις συμβουλή σε γυναίκα αν είσαι γυναίκα και σε άντρα αν είσαι άντρας, ισοδυναμεί με αμφισβήτηση των ικανοτήτων σου και εκλαμβάνεται ως πρόκληση, και μάλιστα ορθώς, διότι αν φας κάτι και πείς "Εγώ στη μπεσαμέλ κάνω αυτό" είναι σα να του/της λές "Πως το'κανες έτσι μωρή;"

Αυτό, βέβαια, δεν είναι και κανένα μεγάλο νέο: να μη δίνεις συμβουλές. Βασικά, δεν είναι το θέμα της ανάρτησης, γιατί η ανάρτηση έχει τίτλο "Πως να δίνετε συμβουλές" και όχι "Πως να βγάζετε την ουρά σας απ'έξω χωρίς να μπλέκετε και να μη σας ζητάνε ευθύνες μετά".

Όταν κάποιος μας ζητά συμβουλή, ή κρίνουμε εμείς ότι πρέπει να του τη δώσουμε όταν μας εκμυστηρεύεται τον πόνο του, τότε πρώτα κάνουμε ερωτήσεις, αρκετές, όχι τόσο για να καταλάβουμε το πρόβλημα αλλά περισσότερο για να τον κάνουμε να μιλήσει, να ξαλαφρώσει, να το βγάλει από μέσα του. Αν το πρόβλημα είναι μικρό, τότε αυτό θα αρκεί και λήγει εκεί η υπόθεση, πριν καν πούμε τη συμβουλή μας. Αν το πρόβλημα είναι μεγάλο, τότε θα χρειαστεί να μιλήσει πολύ, πολλές φορές, ξανά και ξανά, να περιγράψει το πρόβλημα πολλές φορές και με πολλούς τρόπους. Αυτό δε γίνεται για εμάς αλλά για αυτόν, για να εκτονωθεί, να βγάλει ότι πίκρα ή σαράκι έχει να βγάλει, ώστε ακούγοντας την ίδια του τη φωνή να συνειδητοποιήσει τί είναι αυτό που λέει, μία βασική προϋπόθεση για να αρχίσει να δουλεύει το μυαλό του, αντί απλά να παρασύρεται από τα αισθήματά του. Όποιες ερωτήσεις του κάνουμε θα πρέπει να παραμείνουν χωρίς συμπέρασμα τύπου "Αφού είπε αυτό, τότε εσύ θα κάνεις αυτό", γιατί ακόμα είναι νωρίς: ακόμα δεν είναι βέβαιος, ακόμα έχει αμφιβολίες και ακόμα βρίσκεται σε σύγχυση. Οι ερωτήσεις μας έχουν σκοπό να τον κάνουν να μιλήσει, μήπως και μιλώντας ξεφουρνίσει τίποτα σημαντικό. Αυτό είναι και το ζητούμενο, ανάμεσα στις ασυναρτησίες και στις επαναλήψεις ίδιων επεισοδίων, θα ξεφουρνίσει την πηγή του πόνου.

Αν δεν μας έχει πάρει ο ύπνος, αν συνειδητοποιήσουμε ότι αυτό είναι το αγκάθι και ότι εδώ βρίσκεται η αιτία της δυστυχίας, τότε σε καμμία περίπτωση και για κανέναν λόγο δεν το επισημαίνουμε, αλλά αντιθέτως, το αφήνουμε να περάσει, σα να μην τρέχει τίποτα. Τον αφήνουμε να νομίσει ότι ο λόγος που περνάει δύσκολα είναι ο γκόμενος, τα λεφτά, το αφεντικό, οι γονείς, σπόρκα μιζέρια, κοκ.

Μετά, μόνοι μας και όποτε τύχει να περάσει από το μυαλό μας, σκεφτόμαστε το πρόβλημά του. Το συσχετίζουμε με άλλα που έχουμε ακούσει  με άλλες περιπτώσεις, με άλλα περιστατικά, με ότι ξέρουμε ή νιώθουμε, με ότι μπορεί να έχει περάσει από το μυαλό μας στη ζωή μας. Περνάει κάμποσος καιρός έτσι, ενώ εκείνος συνεχίζει να παραπονιέται για το ίδιο ζήτημα ή άλλα που πηγάζουν από αυτό. Κι εμείς ακόμα δε λέμε τίποτα. Συνεχίζουμε να τον σκεφτόμαστε, να λέμε μέσα μας, τί να κάνει και πως να βοηθήσουμε, μέχρι που με βάσει όσα ξέρουμε και όσα μας έχει πεί, να καταλήξουμε σε συμπέρασμα.

Και αφού βρούμε τί είναι αυτό που πρέπει να κάνει, να καθήσουμε να σκεφτούμε πως θα του το φέρουμε ώστε να το δεχτεί χωρίς να "κλωτσήσει" και χωρίς να θιχτεί ο εγωισμός του, χωρίς να νιώσει υποδεέστερος, χωρίς να αναγκαστεί να παραδεχτεί το λάθος του, ούτε να νιώσει ότι τον κρίνουμε, χωρίς να του πούμε "έκανες λάθος", χωρίς να χρειαστεί να αλλάξουμε το ποιός είναι, χωρίς να τον αναγκάσουμε να απολογηθεί, χωρίς να τον κάνουμε να αμυνθεί. Τις περισσότερες φορές, ο τρόπος αυτός είναι να τον κάνουμε να πιστεύει ότι ήταν δική του η έμπνευση, ότι ήταν δική του η ιδέα και ότι δεν ήμασταν εμείς που το προτείναμε αλλά ο ίδιος που το σκέφτηκε.
Για να γίνει αυτό, αρκεί μία κουβέντα. Πέντε λέξεις.

Αυτές οι πέντε λέξεις, όποιες και αν καταλήξουμε ότι είναι, μπορεί να αλλάξουν τη ζωή του.
Πρόσφατα, άλλαξα κάποιου τη ζωή με τη φράση "Αμάν, κορίτσια, κάνετε λίγο ησυχία επιτέλους!." και η ζωή που άλλαξε ήταν αλλουνού.

Κάποια στιγμή, ένα ανεκτίμητο δευτερόλεπτο, θα καταλάβουμε ότι έχει τα παράθυρα της ψυχής του ανοικτά. Τότε, εν τέλει, μιλάμε, ακαριαία.

Ο μόνος τρόπος να αλλάξει αυτό που τον κάνει να δυστυχεί, είναι να το θέλει ο ίδιος και οι λέξεις μας ίσως του το θυμίσουν. Αυτό μπορούμε να κάνουμε.

Αν είναι σωστές οι λέξεις μας και σωστό το χρονικό σημείο, τότε δεν θα χρειαστεί τίποτα άλλο. Μετά από λίγο καιρό, το άτομο θα βγάλει από μόνο του το συμπέρασμα που εμείς είχαμε βγάλει ένα τρίμηνο πριν και μετά από αυτό , όλα θα αρχίσουν να του πηγαίνουν καλά. Αν δεν ήταν κάτι από αυτά αρκετό, τότε τίποτα ποτέ δεν θα είναι, και αυτό είναι κάτι που ακόμα κι αν δε θέλουμε να το δεχτούμε, συμβαίνει παρά τη θέλησή μας διαρκώς.

Και μετά σιωπούμε δια παντός.