Μαύρο Φάντασμα - 2

Η Μάισα έμεινε έτσι αμίλητη για αρκετή ώρα, όσο οι άλλοι -εντός και εκτός του αυτοκινήτου- συζητούσαν τί θεωρητικά ήταν αυτό που ελευθέρωνε τα φαντάσματα. Ούτε που ενοχλήθηκε κανείς όταν ξαναήρθε ο μάστορας και άρχισε να επισκευάζει το αμάξωμα, με σφυριές και κοπανήματα, που κανονικά θα τρέλαιναν ένα ζώντα άνθρωπο.
Η Μάισα ρώτησε τότε τον Αλέκο, που εκείνη την ώρα έπαιζε με τη χαλαρωμένη γραβάτα του.
"Δηλαδή, με άλλα λόγια, απλά περιμένω;"
"Α, χα."
"ΟΚ...." και δεν ξαναμίλησε για δύο ημέρες. Καθόταν στο κάθισμα του οδηγού και άκουγε.
Ο Λάμπρος, από ότι άκουσε, είχε υπάρξει μαθητής και σκοτώθηκε με μηχανάκι κάνοντας σούζα. Η Φιλιώ ήταν αρραβωνιασμένη όταν σκοτώθηκε από τον αρραβωνιαστικό της σε ένα βίαιο έγκλημα πάθους και ο Νότης ήταν ο πιο πρόσφατος-μετά την ίδια τη Μάισα- που πήγε από τροχαίο γιατί δεν είχε λεφτά να αλλάξει λάστιχα και του έφυγε το αμάξι σε μία στροφή προς Πρέβεζα μετά την Αμφιλοχία, μία βροχερή μέρα. Και ωστόσο, παρόλο που ο Νότης ήταν ο πιο νέος στην παρέα, ήταν ο πρώτος που "ελευθερώθηκε". Περίεργο.
Ούτε στη μετά-θάνατο ζωή ήταν τίποτα σίγουρο.
Στις δύο αυτές ημέρες ο μάστορας άλλαξε, τελικά, το καπώ, αντικατέστησε τα σπασμένα φανάρια, ίσιωσε και έβαψε την πόρτα και έριξε και ένα σέρβις γενικό στη μηχανή. Η παρέα έρχοταν και έφευγε κατά το κέφι της, αλλά η Μάισα έμενε εκεί, στη θέση του οδηγού, ασάλευτη και βουβή.
Μόλις ολοκληρώθηκαν οι επισκευές, έστειλαν το αυτοκίνητο για πλύσιμο. Ο Λάμπρος και η Φιλιώ κάθισαν πάνω στην οροφή του αμαξιού, η μεν Φιλιώ ισιώνοντας τη φούστα της με τα πόδια στο πλάι, σε μία συντηρητική πόζα σεμνής ευπρέπειας, ο δε Λάμπρος σταυροπόδι και χαλαρός, καθώς οι στρογγυλές, αφρίζουσες  βούρτσες περνούσαν μέσα από τα αέρινα κορμιά τους. Για κάποιο λόγο το διασκέδαζαν.
Όταν βγήκε από το πλυντήριο, το αυτοκίνητο ήταν όπως πριν, λες και δεν είχε συμβεί ποτέ το ατύχημα.
"Αύριο θα το παραλάβουν" είπε ο Μάστορας, κλείνοντας την πόρτα του συνεργείου πίσω του.
Το επόμενο πρωί, άνοιξαν οι πόρτες και και μαζί με το φως του ήλιου μπήκε ο μάστορας με δύο ακόμα άτομα, τον Κώστα και τον αγοραστή. Τον ήξερε, ήταν ο Γιώργος. Από τη Λαμία ήταν ο Γιώργος; Κοίτα να δείς...
Ο μάστορας έδωσε στον Γιώργο τα κλειδιά και ο Κώστας του έδωσε κάτι χαρτιά, συμβόλαια ίσως. "Ευχαριστώ παιδιά" είπε ο Γιώργος και μπήκε στο αυτοκίνητο, αναπόφευκτα κάθοντας μέσα στη Μάισα, η οποία ούτε και τώρα κουνήθηκε από τη θέση της. Τα άλλα φαντάσματα έμειναν αποσβολωμένα καθώς η μορφή του Γιώργου σε συνδυασμό με τα μαύρα, νεγροειδή χαρακτηριστικά της Μάισας που μόνο εκείνοι μπορούσαν να δουν, έδιναν ένα εφέ σουρεαλιστικό, αλλόκοτο. Ο Γιώργος άφησε τα χαρτιά στο διπλανό κάθισμα και, αφού βολεύτηκε άπλωσε το χέρι να βάλει μπρος. Ταυτόχρονα, άπλωσε και η Μάισα το χέρι, μιμούμενη τις κινήσεις του: έκανε πως γύριζε κι εκείνη το κλειδί στη μίζα, πως έβαζε ταχύτητα και πάταγε το γκάζι, η σκιά της επικαλύπτοντας τα χέρια και τα πόδια του πραγματικού οδηγού.
Στο πίσω κάθισμα ο Νότης κάτι πήγε να πεί, αλλά ο Αλέκος του έκανε νόημα να σωπάσει. Ο Λάμπρος και η Φιλιώ από την οροφή έσκυψαν να δουν τί συμβαίνει και μόλις είδαν την παντομίμα της Μάισας, ανέβηκαν πάλι πάνω. "Θα πάρει πολύ χρόνο..." είπε κουνώντας το κεφάλι του ο Λάμπρος.
Ο Αλέκος, με έναν βαθύ αναστεναγμό, πήγε πίσω μαζί με τον Νότη, αφήνοντας τη Μάισα με την ψευδαίσθηση που της άρεσε.
Ο Γιώργος οδήγησε το αυτοκίνητο έξω από το συνεργείο. Γύρισε το κεφάλι του, το ίδιο έκανε και η Μάισα, για να χαιρετήσει τον Κώστα, βγάζοντας το χέρι του από το ανοιχτό παράθυρο, το ίδιο έκανε και η Μάισα.
"Γεια χαρά, παιδιά. Τα λέμε!" είπαν και δύο φωνές μαζί, η μία ζωντανή και η άλλη ξεψυχισμένη, παίρνοντας τη στροφή και βγαίνοντας στο δρόμο.
Ο Γιώργος έβαλε ραδιόφωνο και κατευθύνθηκε στην εθνική οδό, προς Λαμία. Η Μάισα συνέχισε να μιμείται τις κινήσεις του, πράγμα εύκολο σε αυτούς τους δρόμους. Έκανε πως πατούσε το φρένο ή πως άλλαζε ταχύτητες, πως έβγαζε φλάς ή κορνάριζε. Όταν βγήκαν από την Αθήνα, όμως, ήταν πιο δύσκολο να συγχρονιστεί μαζί του. Αυτός οδηγούσε εντελώς διαφορετικά, αλλιώς έπαιρνε τις στροφές κι αλλιώς έκανε τις προσπεράσεις. Βλαστημώντας, προσπαθώντας να τον ακολουθήσει, έπιασε τον εαυτό της να τρομάζει με κάποια προσπέραση που έκανε και με τα χέρια τεντωμένα γύρισε το τιμόνι πατώντας με όλη της τη δύναμη φρένο, ενώ ο Γιώργος έκανε την προσπέραση σφυρίζοντας χαλαρά.
"Ηλίθιε!!" ήταν το μόνο που ξεστόμισε μετά το σοκ αυτό, αν και, με τον τρόπο που το είπε, ακούστηκε σαν την πιο χυδαία βρισιά του λιμανιού.
"Ξέρεις" επεσήμανε ο Αλέκος από το πίσω κάθισμα, "είσαι ήδη πεθαμένη."
"Το ξέρω! Αλλά είναι ηλίθιος!" απάντησε εκείνη, με τα χέρια στο τιμόνι και τα μάτια στο δρόμο.
Όταν είδε ένα βενζινάδικο, ο Γιώργος σταμάτησε. Μόλις βγήκε απο΄τ αυτοκίνητο, Η Μάισα κατέβασε τα χέρια από το τιμόνι και ξεφύσηξε, σαν να είχε κουραστεί από το δρόμο. Σήκωσε τα πόδια πάνω στο κάθισμα και αγκάλιασε τα γόνατά της, περιμένοντας.
'"Ελα πίσω μαζί μας" είπε ο Νότης. "Είναι καλύτερα."
"Παντού είναι καλύτερα, αλλά τί σημασία έχει αφού δεν μπορώ να αγγίξω τίποτα εκτός από τον εαυτό μου;"

Μαύρο Φάντασμα

Στη θέση του οδηγού ο αέρας ανεπαίσθητα άλλαξε υφή και πήρε σχήμα. Ένα αέρινο σώμα μίας νεαρής μαύρης γυναίκας με τα μαλλιά πιασμένα σε μία χαριτωμένη φουντωτή μπάλα. Εμφανή νεγροειδή χαρακτηριστικά, αλλά παρόλα αυτά όμορφη ακόμα και με τα δυτικά πρότυπα. Τζήν και πόλο, κομψά ίσια παπούτσια, η τσάντα της όμως δεν ήταν στη θέση του συνοδηγού όπου την είχε αφήσει όταν έφυγε το πρωί για τη δουλειά. Κοιτάχτηκε, ψηλαφίστηκε, κοίταξε τριγύρω και δεν κατάλαβε ότι είναι φάντασμα παρά μόνο όταν στάθηκε αδύνατο να ανοίξει την ξεκλείδωτη πόρτα και μετά το χέρι της πέρασε μέσα από το τιμόνι όταν πήγε να βάλει μπρος.

Πειραματίστηκε για λίγο, ερευνώντας τις μεριές στις οποίες είχε πρόσβαση. Τελικά, όπως αποδείχτηκε, μπορούσε να πάει παντού στο αυτοκίνητο, ακόμα και μέσα στη μηχανή ή στο σωλήνα της εξάτμισης, αλλά δεν μπορούσε να βγεί έξω από αυτό.

Το αυτοκίνητο ήταν αδειασμένο από κάθε αντικείμενο. Γιατί; Μία ματιά έξω. Ήταν πάνω σε ράμπα, μέσα σε ένα συνεργείο. Το καπώ και τα φανάρια από την δεξιά μεριά ήταν τσαλακωμένα. Η δεξιά πόρτα ήταν και αυτή λίγο βουλιαγμένη. Πάνω στην ώρα, ήρθε ένας μάστορας, με κοιλιά και αξύριστος. Άνοιξε την πόρτα και κάθισε στη θέση του οδηγού, πάνω της, μέσα στον αέρα της, και έβαλε μπρος τη μηχανή, η οποία παραδόξως ανταποκρίθηκε. Μετά βγήκε, αφήνοντας την Μάισα στη θέση του οδηγού, να περνάει λυπημένα το χέρι της μέσα από τα κλειδιά, που κανονικά θα έπρεπε να κουδουνίσουν παιχνιδιάρικα.

Ο μάστορας άνοιξε το καπώ και κάτι ψαχούλεψε. Η Μάισα τότε χώθηκε μέσα στη μηχανή γαι να βλέπει. "Δεν έχει πειραχτεί τίποτα" είπε ο μάστορας. "Απορώ πως σκοτώθηκε η κοπελιά, με τόσο χαμηλή ταχύτητα, γιατί εδώ δε βλέπω τίποτα. Λίγο ίσιωμα στις λαμαρίνες και είναι μια χαρά." Σε ποιόν τα έλεγε; Κάποιος ήταν πίσω, αλλά από τη θέση που ήταν δε μπορούσε να σηκώσει το κεφάλι, μιας και ήταν αδύνατον να βγεί από το αυτοκίνητο. Ξαναπήγε στη θέση του οδηγού και είδε τον άντρα της. Θεέ μου! Τα παιδιά! Ο Κώστας! Ξαφνικά όλη της η ζωή πέρασε μέσα από το μυαλό της. Θεέ μου! Τι θα γινόταν τώρα; Έπρεπε να βγεί από εκεί μέσα, τώρα! Χτύπησε τις πόρτες με όλη τη δύναμή της, φώναξε, αλλά δεν έγινε αντιληπτή από κανέναν. Τρελάθηκε από ανησυχία, έπιανε το κεφάλι της και έκλαιγε. Έβαλε το χέρι μπροστά από το στόμα της και σκεφτόταν μόνο αυτό: τί θα γίνει τώρα; τα παιδιά, ο Κώστας! Βλαστήμησε ξανά και ξανά, έκλαψε πάλι. Ο μάστορας με τον Κώστα έφυγαν, συζητώντας διάφορα πρακτικά θέματα.

Τότε ένιωσε ένα χέρι στον ώμο της. Έντρομη, σήκωσε τα μάτια και είχε έναν λεπτό πενηντάρη με κοστούμι, μαλλιά που είχαν αρχίσει να γκριζάρουν και χαλαρωμένη γραβάτα.

"Ει!" του φώναξε με θυμό και πέταξε το χέρι του μακρυά.
Εκείνος χαμογέλασε καλωσυνάτα και μετά, υπομονετικά, της έκανε μία μικρή επίδειξη περνώντας μέσα από το κάθισμα και τον λεβιέ των ταχυτήτων για να της δείξε ότι ήταν στην ίδια κατάσταση με εκείνη.
"Είμαι ο Αλέκος" συστήθηκε. "Και δυστυχώς τα φαντάσματα δεν κάνουν σεξ." συνέχισε, παίζοντας τα φρύδια του πειραχτικά πάνω-κάτω. "οπότε, το μόνο που μας μένει είναι να σε βοηθήσω. Θες να ρωτήσεις τίποτα;"
"Τι να σε ρωτήσω; Τί ξέρεις;" είπε καχύποπτα.
"Ξέρω πως πέθανες, που είσαι και τί θα γίνει από εδώ και στο εξής. "
Η Μάισα μπερδεύτηκε. Δεν θυμόταν καθόλου πως είχε καταντήσει έτσι, παρόλο που την υπόλοιπη ζωή της τη θυμόταν μια χαρά.
"Πες" του είπε.
"Λοιπόν..."  ξεκίνησε, αλλά εκείνη τη στιγμή εμφανίστηκαν στο παράθυρο άλλα δύο φαντάσματα. Και μετά ένα τρίτο.
"Α, καταρχάς να σου συστήσω τους φίλους μου. Από εδώ η Φιλιώ (μία νεαρή με παλιομοδίτικα ρούχα του 50), ο Λάμπρος (ένας έφηβος με ζελέ και σκισμένο τζήν) και ο Νότης (καθηγητής μαθηματικός, λιγνός και αχτένιστος)." Ο Νότης πέρασε μέσα από την πόρτα και κάθησε στο πίσω κάθισμα, άπλωσε το χέρι του ανάμεσα από τα μπροστινά και τη χαιρέτησε δια χειραψίας. "Χαίρω πολύ." είπε.
"Θα τα πούμε αργότερα, Νότη. Άσε να πω στην κοπέλα τί έγινε. Δεν βλέπεις; Έχει τρελαθεί από την αγωνία της." Όταν ο Νότης κάθησε στο πίσω κάθισμα, ο Αλέκος συνέχισε.
"Λοιπόν, δεν πέθανες από το ατύχημα, παρόλο που έτσι νομίζουν όλοι. Πέθανες από εγκεφαλικό, την ώρα που οδηγούσες. Ωστόσο, κατά το ατύχημα, χτύπησες το κεφάλι σου ακριβώς στο σημείο που ήταν το ανεύρυσμα και έτσι δεν φάνηκε ποτέ το τί ακριβώς συνέβη. Εκτός από εμένα, που ήμουν μέσα στο κεφάλι σου εκείνη την ώρα, κανείς άλλος δεν το ξέρει."
"Ήσουν μέσα στο κεφάλι μου;"
"Δεν είναι τόσο παράδοξο όσο ακούγεται. Ήμουν γιατρός και έχω αυτό το κουσούρι, να κοιτώ διάφορες περιπτώσεις. Εσύ φαινόσουν εξαιρετικά ενδιαφέρουσα περίπτωση και είναι πολύ κρίμα που πεθάναμε, γιατί αν σε είχα στο εργαστήριο όσο ζούσαμε θα σε είχα σώσει και θα είχα πάρει και ένα νόμπελ. Τι να κάνεις...Κανείς δεν μπορεί να τα έχει όλα."
Η Φιλιώ τότε κουνώντας το κεφάλι της πειραχτικά, σχολίασε: "Άνθρωπέ μου, πες στην κοπέλα! Θα της πείς ή να της πω εγώ που δεν τα έχω χαμένα;"
"Α, ναι. Λοιπόν, η κατάσταση έχει ως εξής. Δεν μπορείς να βγείς από το αυτοκίνητο μέχρι να ελευθερωθείς."Η Μάισα, ξέσπασε σε γέλια.

"Αλήθεια, ε; Αυτό δεν το ήξερα. Τί μου λες;! Τώρα μας βοήθησες πολύ!"
"Όχι, κάτσε να σου εξηγήσω. Κοίτα τον Νότη. Αυτός μπορεί να πηγαίνει όπου θέλει, γιατί έχει ελευθερωθεί. Η Φιλιώ και ο Λάμπρος, δεν μπορούν να μπούν πουθενά μέχρι να ελευθερωθούν και αυτοί, γιατί πέθαναν σε εξωτερικό χώρο. Εγώ έχω ελευθερωθεί. Εσύ όχι, για αυτό θα μείνεις εκεί που είσαι μέχρι να ελευθερωθείς."
"Να ελευθερωθώ από τί;"
"Αυτό το μελετάω ακόμα. Είναι βέβαιο ότι ο καθένας ελευθερώνεται από διαφορετικό πράγμα, αλλά δεν έχει εξακριβωθεί πλήρως ο μηχανισμός απελευθέρωσης."
"Κι εσύ; Πως ελευθερώθηκες εσύ;"
Ο Αλέκος κούνησε το κεφάλι του.
"Παραμένει μυστήριο. Απλά μία μέρα άπλωσα το χέρι μου και βγήκα από τον τοίχο του ιατρείου μου, όπου είχα πεθάνει. Απλά έγινε."
"Και τί θα γίνει; Είπες πως ξέρεις τί θα γίνει."
"Ας μην μονοπωλώ τη συζήτηση. Λάμπρο; Θα πείς;"
"Ναι. Βασικά, ο Κώστας θα πουλήσει το αυτοκίνητο σε ένα σούργελο που παριστάνει τον υπεύθυνο πωλήσεων για κάποια εταιρεία, δε θυμάμαι πως τη λένε. Αυτός ταξιδεύει πολύ και είναι από Λαμία, οπότε τα παιδιά και τον Κώστα δεν θα τους ξαναδείς ποτέ."
'Ε, όχι ακριβώς" παρενέβη ο Αλέκος, παρατηρώντας τον τρόμο στα μάτια της Μάισας. "Μέχρι να ελευθερωθείς"
"Ε, ναι, μωρέ, αυτό. Ο Κώστας δεν θα παντρευτεί ποτέ αλλά θα πάει με όλες τις φίλες σου και γενικά θα χαρεί τη ζωή του. Ήδη τον "ψήνει" η Ελεονώρα. Τα παιδιά θα είναι καλά, οπότε μην ανυσηχείς για αυτά."
Η Μάισα είχε μείνει αποσβολωμένη με το ένα χέρι πάνω από το στόμα της, σα να συγκρατούσε με κόπο μία κραυγή και το άλλο χέρι σφίγγοντας το στομάχι της, μία μπάλα άγχους και φόβου. Κοιτούσε στο άπειρο, με χίλιες σκέψεις να κονταροχτυπιούνται στο μυαλό της.
"Τί θα κάνω;" είπε άψυχα, σα φάντασμα.
"Βασικά, ό,τι θέλεις. Ότι, γουστάρεις!" είπε ο Λάμπρος.

Ριτριτισμός και Ιντερβενσιονισμός, Ζεν στην πρόοδο.

Είναι κοινώς αποδεκτό το γεγονός ότι παρά τις ραγδαίες προόδους σε κάθε τομέα, ο άνθρωπος ακόμα δεν έχει κατανοήσει πλήρως τον κόσμο γύρω του, πράγμα που με τη σειρά του σημαίνει ότι δεν μπορεί να επέμβει σε αυτόν σωστά. Και όταν λέω "σωστά" δεν εννοώ τίποτα άλλο εκτός από αποτελεσματικά σωστά, τουτέστιν να κάνεις κάτι που να μην έχει ολέθριες συνέπειες. Ξεκινάς με την πρόθεση να δώσεις φως και υγεία, αλλά καταλήγεις να λιώνει ο ένας πόλος πιο γρήγορα από τον άλλον. Ξεκινάς με την πρόθεση να σταματήσεις την πείνα και καταλήγεις με πειρατεία, πας να περιορίσεις μία ασθένεια και σου προκύπτει μέσα από το εργαστήριο μία καινούρια. Επιχειρείς να ενισχύσεις την οικονομία και σου έρχεται μία ύφεση από το πουθενά. Πας να εξαλείψεις τον πόλεμο και σκοτώνεις άμαχους.

Ακόμα και στην προσωπική μας ζωή, ενώ σε γενικές γραμμές οι προθέσεις μας είναι αγαθές, ακριβώς επειδή είναι καλές επεμβαίνουμε με μεγαλύτερη δριμύτητα στις ζωές των φίλων και συγγενών μας, καταλήγοντας συνήθως με καυγάδες και τραγωδίες στα χέρια μας. Βλέπουμε έναν φίλο μας να κάνει ένα λάθος και απλά πρέπει να του πούμε τη γνώμη μας ξανά και ξανά, με επιμονή (όχι εγώ, οι άλλοι φυσικά) μέχρι που να περάσει το δικό μας. Και μόλις ο άνθρωπος εκραγεί, του καταλογίζουμε ότι δεν έκανε σωστά αυτό που εμείς του είπαμε.

Αυτή η ανάγκη λέγεται Ιντερβενσιονισμός, εκ του αγγλικού intervention που σημαίνει ακριβώς αυτό: παρέμβαση.

Το αντίθετο του ιντερβενσιονισμού είναι μία τακτική γνωστή ως ριτρητισμός, εκ του επίσης αγγλικού retreat που σημαίνει "υποχωρώ, κάνω πίσω, αποσύρρομαι".

Κατά τον ριτρητισμό, όταν μία κατάσταση είναι τόσο πολύπλοκη ώστε να υπερβαίνει τη δική μας δυνατότητα επιτυχούς επέμβασης, τότε κάνουμε ένα βήμα πίσω, δηλαδή αποσύρουμε κάθε δική μας επιρροή επιτρέποντας στην κατάσταση να εξελιχθεί μόνη της μέχρι, αυτορυθμιζόμενη, να λυθεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. 

Παράδειγμα: Θέλεις να μειώσεις την ανεργία στην Ελλάδα, οπότε λαμβάνεις μέτρα όπως επιδότηση επιχειρήσεων, πρόσληψη εποχιακών (τα νέα στέητζ, ο ξεφτίλας...) και διάφορες άλλες αηδίες. Αποτέλεσμα; Το μόνο αποτέλεσμα είναι να στρεβλώνεται ακόμα περισσότερο η αγορά και η παραγωγική διαδικασία, τόσο που να μην μπορεί να συντηρηθεί από μόνη της και διαρκώς να χρειάζεται ενέσεις δισεκατομμυρίων, απλά και μόνο για μην καταρρεύσει το σύστημα σήμερα. Βγάζεις προγράμματα για τους οικοδόμους και σαπίζουν οι εκπαιδευτικοί, βγάζεις προγράμματα για εκπαιδευτικούς και σου ξυνίζουν οι ταξιτζήδες, βγάζεις προγράμματα για τους ταξιτζήδες και σου πικρίζουν οι εμποροϋπάλληλοι. Ότι και να κάνεις, χάος. Η λύση; Ριτρητισμός. Έχεις ένα πλαίσιο νόμων και κανονισμών που ήδη διέπουν τις διαδικασίες, οπότε άσε το να κάνει τον κύκλο του νομοτελειακά. Αν η κοινωνία/οικονομία δεν μπορεί να "σηκώσει" εκπαιδευτικούς, ταξιτζήδες, δικηγόρους ή οτιδήποτε άλλο, τότε δεν μπορείς να επιβάλλεις την ύπαρξή τους δια της βίας.  Αν το σύστημα είναι ελλιπές, τότε δεν υπάρχει τίποτα που να μπορείς να κάνεις για να αποτρέψεις την πτώση του: θα πέσει, θα καταρρεύσει υπό το βάρος των σφαλμάτων του. Με τα στέητζ, αυτό που κάνεις δεν είναι τίποτα άλλο από το νανούρισμα των μαζών ότι κάπως θα βρεί δουλειά. Δεν θα βρεί. Αν το πάρει απόφαση ο άνθρωπος, τότε θα προσπαθήσει να κάνει κάτι άλλο, εφόσον η αγορά δεν τον σηκώνει και όσο πιο γρήγορα συμβεί αυτό, τόσο πιο γρήγορα θα εξελιχθεί το σύστημα στην ανθεκτικότερη εκδοχή του. Γιατί να επιδοτήσεις έναν λογοθεραπευτή ή έναν τυροπιτά; Γιατί να του πληρώσεις τα έξοδα για έναν χρόνο, όταν τα τυροπιτάδικα και οι λογοθεραπευτές είναι τρείς σε κάθε δρόμο; Δεν τα σηκώνει η αγορά, άρα θα κλείσουν, άρα βρες κάτι άλλο να κάνεις, κάτι που να λείπει πραγματικά, άρα καλύπτοντας το κενό να σου φέρει και κέρδος. Θα πρέπει να δουλέψεις στα αλήθεια, αντί να περιμένεις πελατεία στην καρέκλα. 

Άλλο παράδειγμα: Έχεις ένα είδος υπό εξαφάνιση, την τίγρη της βεγγάζης, ας πούμε. Άσε το να εξαφανιστεί. Δεν θα είναι το πρώτο. Η φύση έχει τον τρόπο να ανακάμπτει και, πριν το καταλάβεις, ένα νέο είδος τίγρης ή άλλου αρπακτικού να εμφανιστεί. Προσπαθώντας να το σώσεις, επενδύεις χρήμα και χρόνο και πόρους που επιβαρύνουν το σύστημα. Μόνο τα αεροπορικά εισιτήρια των μελετητών φτάνουν για να φάει μία οικογένεια σομαλών για ένα χρόνο. Οι εκπομπές ρύπων των μεταφορών, τα πλαστικά εξαρτήματα, τα καύσιμα, η όλη διαδικασία έχει τόσο τρομακτικό αντίκτυπο στο όλο οικοσύστημα, που ίσως είναι καλύτερες οι πιθανότητες να ζήσει η τίγρη αν δεν κάνεις τίποτα. Για να εκπαιδεύσεις έναν άνθρωπο να γίνει βιολόγος ώστε να ασχοληθεί με την τίγρη, ξοδεύεις ένα σωρό λεφτά, υλικά (όπως χαρτί για τα βιβλία του, γυαλί και πλαστικό για τα μικροσκόπιά του, μέταλλα για το όπλο της αυτο-άμυνάς του, ειδικά υλικά για τα ρούχα του, γιατί δεν μπορεί να πάει απλα με το πανταλόνι του,θέλει ειδικό από ανθεκτικές ίνες, αδιάβροχο, αντικουνουπικό, αντι-ανεμικό κοκ) ώστε το οικολογικό αποτύπωμα του ερευνητή να είναι δυσανάλογο, τρομακτικά ασύμφορο. Βάλε πόσοι ερευνητές σεργιανάνε τα οικοσυστήματα.... 

Το ζήτημα, λοιπόν με τον ιντερβενσιονισμό είναι ότι ποτέ, μα ποτέ, ποτέ-ποτέ, ούτε μία φορά στο εκατομμύριο, δεν μπορούμε να έχουμε πλήρη γνώση της αλληλεπίδρασης των διαφόρων συστημάτων στη γη μας. Μπορούμε να λύσουμε μικρά, επιμέρους προβλήματα, όπως ένα εμβόλιο για μία νόσο ή μία τεχνολογία για έναν υπολογιστή, αλλά όποτε προσπαθούμε να επέμβουμε συνολικά, κατά κανόνα γίνεται κακός χαμός. Όποτε επεμβαίνουμε, κάτι καταστρέφουμε.

Θα πρέπει λοιπόν να πάψουμε να επεμβαίνουμε.

Θα πρέπει να άρουμε κάθε επιρροή από τα διάφορα περιβάλλοντα.

Φυσικά, αυτό δεν είναι εύκολο, αλλά από την άλλη δεν είναι και τόσο δύσκολο.

Καταρχάς, ήδη η κυρίαρχη τάση των πληθυσμών είναι να συγκεντρώνονται σε μεγάλα αστικά κέντρα, "οδηγώντας την ύπαιθρο στην ερήμωση". Αυτό είναι περιβαλλοντικά καλό (ειδικά ιγα την τίγρη της βεγγάζης), αφού οι εκτάσεις που είχαν καταστραφεί για την επέκταση των πόλεων τώρα επιστρέφονται στη φυσική τους κατάσταση, οπότε καλά θα κάνει η κάθε κυβέρνηση να μην δίνει

κίνητρα για την αποκέντρωση. Άσε τις πόλεις να ξαναγίνουν δάση.

Δεύτερον, οι μακρο-οικονομικές επεμβάσεις είναι καταστροφικές για την μακρο-οικονομία, με τον ίδιο τρόπο που οι μικρο-οικονομικές επεμβάσεις είναι καταστροφικές για την μικρο-οικονομία, καθώς και η μία για την άλλη. Ξεχνούν οι τραπεζίτες ότι τα προβλήματα άρχισαν όλα όταν...; Ακριβώς! Όταν άρχισαν οι τραπεζίτες να επεμβαίνουν στην παραγωγική διαδικασία. Άρα, όπως λέγαμε και για τους λογοθεραπευτές, αν το σύστημα δεν σηκώνει δέκα τράπεζες αλλά τέσσερις, τότε για κανέναν λόγο δεν πρέπει να επέμβουμε στο σύστημα ώστε να στριμώξουμε περισσότερες, αλλά αντιθέτως, κατά πως ορίζει ο ριτρητισμός, να αποσύρουμε την επιρροή τους ώστε να επιζήσει η ικανότερη χωρίς να διαταραχθεί η ισορροπία του συστήματος, που όπως ξέρουμε είναι ευαίσθητη. Το έχουν αυτό οι ισορροπίες, βλέπεις, είναι όλες τους ευαίσθητες. Μέσα στην ευαισθησία ένα πράμα....

Τρίτον, η ταχεία κατανάλωση πόρων δεν πρέπει να αναστέλεται με μέτρα και περιοριστικούς κανόνες, αλλά να αφεθεί στην τύχη της. Έτσι, θα οδηγήσει στη ραγδαία αύξηση των τιμών κάθε πόρων, άρα πτώση στον ρυθμό κατανάλωσης, άρα μικρότερο οικολογικό αντίκτυπο. Τα πλαστικά θα γίνουν ακριβά, οι μπαταρίες θα είναι μόνο για τους μεγιστάνες, άρα οι βιομηχανίες πλαστικών παιχνιδιών θα χρεωκοπήσουν, άρα τα εργοστάσια σκλάβων στο μπαγκλαντές θα απολύσουν κόσμο που πλέον θα ασχολείται μόνο για τη χώρα του στο χωράφι του και όχι για τον ευρωπαίο εξυπνάκια, άρα οι οικονομίες αντί να καταστρέφουν εξωτικές χώρες θα καταστρέφουν μόνο τους δικούς τους υπήκοους. Η υπερκατανάλωση χαρτιού θα οδηγήσει σε καταστροφή δασών, άρα η τιμή του θα ανέβει, άρα λιγότεροι άνθρωπο θα αγοράσουν βιβλία, χαρτί περιτυλίγματος, διαφημιστικά φυλλάδια ή είδη χαρτοκοπτικής και συσκευασίες που πετιώνται αχρησιμοποίητες, άρα θα σταματήσει η παραγωγή τους, άρα θα κλείσουν τα εργοστάσια, άρα θα αναπτυχθούν και πάλι τα δάση. Η ενέργεια θα είναι τόσο ακριβή που ο κόσμος θα πηγαίνει για ύπνο από τις 8:30 για να μην καίει ούτε για την τηλεόραση ή τη λάμπα, άρα θα κοιμάται περισσότερο, άρα θα είναι σωματικά και ψυχολογικά υγιέστερος, άρα μικρότερη επιβάρυνση για τα ασφαλιστικά ταμεία, άρα περισσότερα λεφτά για σχολεία, άρα μεγαλύτερη μόρφωση και άνοδος βιοτικού επιπέδου all over the place.

Φυσικά και δεν μπορούμε να αποσυρθούμε από τη ζωή. Είναι απαραίτητο να καλλιεργήσουμε για να φάμε και να παράγουμε πολιτισμό για να είμαστε άνθρωποι. 

Ωστόσο, δεν είναι η καλλιέργεια ή ο πολιτισμός που προκαλούν τις καταστροφές, αλλά η υπερβολή και η ψευδαίσθηση του δυτικού ανθρώπου ότι η υπερβολή είναι κάτι το φυσικό (όπως το να βγαίνεις κάθε βράδυ) ή ακόμα χειρότερο, ότι η υπερβολή είναι δικαίωμά τους (όπως το να μην χρειάζεται να δουλέψει, αλλά να παίρνει επίδομα ανεργίας για δύο έτη σε ορισμένες χώρες) σε σημείο που αν τους στερήσεις αυτές τις υπερβολές να αγανακτούν, χωρίς να σκέφτονται αν έχουν κάνει κάτι για να κερδίσουν αυτά τα προνόμια οι ίδιοι ή αν κάποιοι άλλοι έχουν φτύσει κυριολεκτικά αίμα για αυτά. Και, φυσικά, κανείς από αυτούς δεν σκέφτεται ότι κάπου αλλού, κάποιοι άλλοι ζουν με πολύ λιγότερα ως συνέπεια του δικού τους, δυτικού ιντερβενσιονισμού.

Κι άλλος πέφτει στο Καζάνι.

Ετούτος εδώ ο τύπος που δεν είναι και κανας τυχαίος, λέει αυτό που λένε πολλοί, μαζί και εγώ, ότι άσχετα από τα αν πιστεύει κανείς στην ύπαρξη του θεού, υπάρχουν πολλά που μπορεί να μάθει από αυτή. Θα διαφωνήσω όμως μαζί του σε κάτι: δεν μπορείς να είσαι εκτός θρησκείας αλλά να δρέψεις τους καρπούς της. Είναι πολλοί που το θέλουν, αλλά να που είναι πρακτικά αδύνατον, γιατί η θρησκεία, ειδικά στην αρχική της μορφή, εκείνη την πολύ παλιά, καθόριζε τα πάντα. Ο νόμος του (οποιουδήποτε) Θεού ήταν πηγή τεχνικής/τεχνολογικής γνώσης, κοινωνικής οργάνωσης, τέχνης,

παραγωγική δομή, πολιτική έκφραση και ταυτόχρονα ανθρωπιστική θεωρία, επικοινωνία, ψυχολογική υποστήριξη και ασφάλεια για το μέλλον. Η θρησκεία ορίζει ακόμα και το πως θα αγαπήσεις κάποιον.

Η (οποιαδήποτε) θρησκεία, αποτελεί ένα ενιαίο πλαίσιο που καθορίζει όλες τις ισορροπίες ενός συστήματος, άρα για διατηρηθεί αυτό το σύστημα, πρέπει να τις τηρήσεις όλες. Αν αφαιρέσεις ένα στοιχείο, τότε το όλο πλαίσιο/σύστημα καταρρέει.

Είναι προφανές ότι έχει υποτιμηθεί ο θεσμός της θρησκείας, σαν αποτελεσματικότητα και σαν διαχρονικότητα. Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, μέσα σε ένα καταρρέον σύστημα που μονομερώς εκλαμβάνει την ανθρώπινη ύπαρξη σαν οικονομική μονάδα, η θρησκεία στέκεται μέσα στις αδυναμίες της όρθια, μετά από χιλιετίες. Γιατί;

Το γιατί είναι απλό. Ο τύπος αυτός, χωρίς να το συνειδητοποιεί, λέει ότι η αθεΐα θα μπορούσε να γίνει θρησκεία, μιας και τα χαρακτηριστικά που περιγράφει είναι ακριβώς αυτά που ορίζουν την δομή και οργάνωση μίας θρησκείας. Δίνοντας όμως θρησκευτικά χαρακτηριστικά σε μία σχολή σκέψης, χάνεις εξ ορισμού το πλεονέκτημα της αθεΐας, που είναι ακριβώς αυτό, ο άνθρωπος αυτόνομος. Να διευκρινίσω σε αυτό το σημείο ότι για εμένα αυτό δεν αποτελεί πλεονέκτημα αλλά αντιθέτως καταστροφική ιδέα, γιατί πρώτον αυτόνομος δεν είναι κανένας και ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον εξαρτάται απολύτως από τους άλλους και δεύτερον γιατί τέτοια αυτονομία θα σήμαινε να ξανα-ανακαλύπτει ο καθένας τον τροχό εκ του μηδενός, τη στιγμή που η πρόοδος και η μετάδοση της γνώσης γίνονται από στόμα σε στόμα, χτίζοντας ο ένας πάνω στα επιτεύγματα του άλλου. Ποια επιστημονική ανακάλυψη έγινε αυτόνομα; Καμμία. Όλες έγιναν γιατί είχε προηγηθεί κάποια άλλη. Αυτονομία και κουραφέξαλα, μία κοινωνία "αυτόνομων" κατεθλιμμένων, καταναλωτών....

Οι άνθρωποι χρειάζονται ένα σύστημα, γιατί έχουν ένα σώμα και μία ζωή.
Τέτοιο σύστημα, ακόμα και τώρα, δεν υπάρχει άλλο εκτός από την θρησκεία.
Υπάρχουν υπο-συστήματα που προβλέπουν (αποτελεσματικότατα, πρέπει να επισημάνω) διαφορετικές παραμέτρους, αλλά κανένα που να τα συμπεριλαμβάνει όλα. Οι οικονομικές θεωρίες, η επιστήμη, η πολιτική και η φιλοσοφία, όλα τους απαραίτητα και πολύτιμα, αποτελούν απλά οπτικές γωνίες: η οπτική γωνία του παραγωγού, η οπτική γωνιά του ισχυρού, του σκεπτικιστή, του ψυχολόγου, κοκ, αγνοώντας τις διαστάσεις που συνυπάρχουν σε ένα και μόνο ανθρώπινο πλάσμα.

Αυτό το σύστημα δεν είναι τυχαίο. Η θρησκεία κρυσταλλώθηκε μέσα από επίπονη, μακραίωνη παρατήρηση του ανθρώπου και του κόσμου. Χρειάστηκαν πολλές, οδυνηρές δοκιμές για χιλιετίες, για να καταλήξει η θρησκεία να σου λέει "ου μοιχεύσεις". Η πρακτική εμπειρία που είναι συμπυκνωμένη εκεί μέσα είναι πολύτιμη και πρέπει να την λάβουμε υπόψιν, ακόμα κι αν επιλέξουμε να μην την ενστερνιστούμε.

Πιστεύω στην επιστήμη, αλλά πιστεύω και στη θρησκεία. Πιστεύω ότι ο διαχωρισμός των δύο είναι καταστροφικός. Πιστεύω ότι η θρησκεία έπαψε να προσαρμόζεται, έπαψε να καταγράφει το τί συμβαίνει γύρω της, αλλά αυτό είναι μία ανθρώπινη αδυναμία, ακμή και παρακμή. Δεν γίνεται αλλιώς, σε όλους έτσι συμβαίνει. Έτσι συμβαίνει και με την φιλοσοφία και την τέχνη και την πολιτική, που τόσο έχουν χάσει την επαφή με τον άνθρωπο, που οι αλαζόνες των πανεπιστημίων , μέσα στα προνόμιά τους,δεν το έχουν πάρει ακόμα πρέφα ότι νέα τέχνη, νέα πολιτική και νέα φιλοσοφία έχει ξεκινήσει στις μάζες, ακριβώς όπως έγινε και με τη θρησκεία.

Πιστεύω ότι η θρησκεία είναι καταστροφική όταν παρερμηνεύεται και όταν χρησιμοποιείται για άλλους σκοπούς, πράγμα που συμβαίνει και με την επιστήμη, παρά τις καλές προθέσεις των επιστημόνων. Πιστεύω ότι οι αδυναμίες των ανθρώπων πάντα θα υπάρχουν και πάντα θα πολεμάμε ο ένας με τον άλλον, ότι και αν γίνει, γιατί έτσι είμαστε: δε φταίει η θρησκεία ή η πολιτική ή ο καπιταλισμός ή οτιδήποτε άλλο που σκοτωνόμαστε. Σκοτωνόμαστε γιατί έτσι είμαστε, βίαιοι μερικές φορές, υπό ορισμένες συνθήκες. Πιστεύω ότι, παρόλα αυτά, εκ του αποτελέσματος, η θρησκεία μαζί με την επιστήμη έχουν κάνει καλύτερη τη ζωή μας και ότι συνολικά πάμε καλύτερα, σαν είδος.

Αν παρακολουθήσει κανείς και αυτό το βίντεο που καμμία σχέση δεν έχει με θρησκείες και τέτοια, θα δεί ότι έχει φτάσει ο νούς του ανθρώπου πολύ μακρυά. Εκεί που εως πρόσφατα αρκούμασταν στην μεγάλη έκρηξη, τώρα συζητάμε πως θα την εξηγήσουμε και αυτή, με αριθμούς ασύλληπτους. Παρόλο που ως εκεί που φτάνει το μάτι (ή το τηλεσκόπιο ή το βόγιατζερ) όχι μόνο ζωή δεν υπάρχει, ούτε καν ένδειξη ότι είχε υπάρξει ή ότι θα υπάρξει ποτέ, προτιμούμε να πιστεύουμε ότι υπάρχουν εξωγήινοι. Λέμε "δεν μπορεί, τόσοι πλανήτες τόσα άστρα! κάπου, κάτι θα υπάρχει". Κι όμως, δεν υπάρχει. Γιατί ως ζωή ορίζουμε αυτό που υπάρχει στη γη, και αυτό για να δημιουργηθεί χρειάζεται ένα σωρό μοναδικές συνθήκες.
Χρειάζεται ένα σύμπαν, ένας γαλαξίας, πλανήτες, περιστροφή με πολύπλοκους συνδυασμούς, ένας επικλινής άξονας, μία ατμόσφαιρα με μία πολύ συγκεκριμένη αναλογία συστατικών, νερό σε ορισμένη αναλογία επί του εδάφους και της ατμόσφαιρας, μία σελήνη ορισμένου μεγέθους σε ορισμένη απόσταση, ένας πυρήνας ορισμένου μεγέθους και θερμοκρασίας, ένας ήλιος όχι πολύ μεγάλος ή πολύ μικρός, ούτε πολύ μακρυά ή πολύ κοντά, ένα ορισμένο επίπεδο μαγνητισμού που θα καθορίζει με ακρίβεια το ποσοστό ακτινοβολίας που εισέρχεται στην ατμόσφαιρα, και βιοποικιλότητα να τα συγκρατεί όλα αυτά μαζί, διότι χωρίς δέντρα και έντομα θα ήταν όλα καυτή άμμος για πάντα. Βγάλε ένα από όλα αυτά, και έχουμε ξαφνικό θάνατο.

Δεν πρόκειται να επικαλεστώ το πιο βλακώδες επιχείρημα στην ιστορία των θρησκευάμενων "αφού είναι πολύπλοκο, κάποιος το σχεδίασε". Αλλά ο επιστήμονας που μιλάει στο δεύτερο βίντεο, μιλάει για πολυ-σύμπαντα και για κάποιον μηχανισμό που τα γεννάει.

Πιστεύω στον Θεό, αλλά ταυτόχρονα πιστεύω ότι αποτελεί συμβολισμό για κάτι άλλο. Πιστεύω ότι θα ζήσω για να δω την ημέρα που οι επιστήμονες θα ανακαλύψουν κάτι που θα συγκλίνει με τους συμβολισμούς της θρησκείας, γιατί η θρησκεία έτσι μιλάει, με συμβολισμούς και οι επιστήμονες αυτό δεν το αντέχουν, δεν το χωράει ο νούς τους. Ένας επιστήμονας, ακούγοντας τον μύθο του τζίτζικα και μέρμηγκα, θα έλεγε κάτι όπως "είναι απολύτως ανακριβές. τα μερμήγκια και τα τζιτζίκια δεν μιλούν. αν ένας τζίτζικας κινδυνεύει, δεν αναζητεί βοήθεια από τα μερμήγκια, τα οποία μάλλον θα το έκοβαν κομματάκια για τον αποθηκεύσουν ως τροφή για τον χειμώνα μέσα ειδικές αποθήκες στις σπηλιές τους. άλλωστε, ο τζίτζικας ψοφάει πολύ πριν έρθουν τα κρύα." και επειδή αυτά είναι αλήθεια, θα χάσει τον ηθικό συμβολισμό της ιστορίας.

Τελικά, ο τύπος στην αρχή, είναι πιστός και δεν το ξέρει.

Λεφτά υπάρχουν

Αν κοιτάξει κανείς το βιοτικό επίπεδο διαφόρων κοινωνιών και το πόσο μεταβάλλονται από χώρα σε χώρα και από αιώνα σε αιώνα, ή ίσως και από χρονιά σε χρονιά, βλέπει ότι αυτό που λέμε ανάπτυξη δεν είναι ούτε εύκολο, ούτε γρήγορο. Αν το καλοσκεφτεί κανείς, η ζωή των ανθρώπων δεν είχε αλλάξει σχεδόν καθόλου από τα αρχαία χρόνια μέχρι πριν από 150-100 χρόνια. Ο τρόπος παραγωγής ήταν ίδιος, τα σπίτια ήταν ίδια, οι οικογένειες ίδιες, η ιατρική ήταν ίδια, η μόρφωση ήταν ίδια, για χιλιάδες χρόνια. Ο αιγύπτιος αγρότης έσκαβε τη γη ακριβώς όπως ο ευρωπαίος τον μεσαίωνα.

Μέχρι πριν από 150 χρόνια (και σε αρκετές περιοχές μέχρι πριν από 50 ή και λιγότερα χρόνια) εκτός από ηλεκτρικό και τρεχούμενο νερό μέσα στο σπίτι, μαζί με αποχέτευση και υγιεινή, οι άνθρωποι ζούσαν χωρίς πληροφορίες. Ζούσαν χωρίς καφέ, ζάχαρη, δρόμους, χωρίς σουπερμάρκετ. Δεν είχαν ρούχα από τα σημερινά υλικά, ούτε επικοινωνία. Δεν είχαν χρόνο ούτε παράθυρα στους τοίχους. Το κυριότερο, δεν είχαν σταθερή ροή τροφής. Δεν είχαν ασφάλεια, με κανέναν τρόπο.

Πάρε, ας πούμε, την ατμομηχανή. Η δύναμη του ατμού ήταν ήδη γνωστή στους αρχαίους Έλληνες και χρησιμοποιούνταν για τα σκηνικά στις παραστάσεις. Ωστόσο τίποτα το πραγματικά χρήσιμο δεν συνέβη μέχρι την βιομηχανική επανάσταση στην αγγλία, παραπάνω από 2000 χρόνια (και την ακμή και παρακμή τεσσάρων αυτοκρατοριών) αργότερα. Ανάλογα, ο ηλεκτρισμός, που πήρε το όνομά του από το ήλεκτρο, το κεχριμπάρι σα να λέμε, δεν έγινε ποιότητα ζωής μέχρι το 19-κάτι, επίσης παραπάνω από δύο χιλιάδες χρόνια μετά την αρχική εκείνη παρατήρηση.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Σημαίνουν ότι η καινοτομία είναι δύσκολο πράγμα. Η Μεγάλη Ιδέα, αυτή που θα αλλάξει ριζικά τον κόσμο, μέχρι πριν από 150 χρόνια έρχονταν κάθε 500 χρόνια ή κάθε πολύ περισσότερο. Χρειάστηκαν χίλια χρόνια αλχημείας για να φτάσουμε στην ανακάλυψη κάποιων φυσικών νόμων, του μικροσκόπιου για να καταλήξουμε τελικά στη φυσική και τη χημεία. Μόλις το 1860 παρατήρησε ο δαρβίνος ότι τα ζώα αλλάζουν, παρόλο που ένα σωρό άνθρωποι ζούσαν μέσα στη φύση, ταξίδευαν σε χώρες με τα εμπορικά πλοία και είχαν πολύ μεγαλύτερη επαφή με τα ζώα από ότι εμείς σήμερα. Κανείς μέχρι τότε δεν το είχε παρατηρήσει.

Θα περίμενε κανείς ότι όποιος και αν ζούσε τόσο κοντά στη φύση για τόσο μεγάλο διάστημα, κάτι θα είχε παρατηρήσει. Κάποιος θα ήταν πιο οξυδερκής ώστε να πεί "Επ! αυτό το σπουργίτι έχει μεγαλύτερο ράμφος από αυτά που έχουμε στην πατρίδα". Σίγουρα, κάποιος θα το παρατήρησε, αλλά δεν αναρωτήθηκε για αυτό, ούτε έψαξε να βρεί το γιατί και το πως, μέχρι την εποχή του δαρβίνου, οπότε και ξαφνικά ξεπετάχτηκαν κάμποσοι ερευνητές σχεδόν ταυτόχρονα που διατύπωναν την ίδια θεωρία.

Γιατί; Τί χαζομάρα ήταν αυτή που έδερνε τον άνθρωπο τόσες χιλιετίες;

Δεν ήταν χαζομάρα, αλλά δυστυχία.
Οι άνθρωποι κουράζονταν απίστευτα για να βγάλουν την ημέρα και την εβδομάδα, και όταν λέμε "να βγάλουν", δεν εννοούμε να πληρώσουν τους λογαριασμούς, αλλά να μην πεθάνουν από ασιτία ή γρίπη αυτό το μήνα. Υπό αυτό το πρίσμα, είναι εξαιρετικά δύσκολο να έχει κανείς καθαρό μυαλό, όρεξη και, κυρίως, χρόνο, για να ασχοληθεί με οτιδήποτε πέραν του άρτου του επιούσιου.

Εκτός από τα υλικά μέσα που με την πρόοδο της τεχνολογίας έγιναν καλύτερα, ήταν και η ασφάλεια, η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης που έκανε τους άνθρωπους πιο έξυπνους, μέσα σε έναν αιώνα.
Δεν μπορώ να διανοηθώ σε ποιό επίπεδο θα ήταν τώρα η εξέλιξη της επιστημονικής έρευνας χωρίς εκατομμύρια κούπες καφέ και χωρίς την ασφάλεια ότι ο ερευν
ητής δεν θα ξεμείνει από φαγητό σε δύο ημέρες, ή αν δεν είχαν τη δυνατότητα να δουλεύουν
ολονυχτίς στο φως του ηλεκτρισμού απλά και μόνο επειδή δεν χρειάζεται να κάνουν άλλη δουλειά για να ζήσουν.

Στο σημείο που είμαστε, η έρευνα και η πρόοδος προχωρούν με πρωτόγνωρους, ασύλληπτους  ρυθμούς. Κάθε χρόνο μαθαίνουμε για δεκάδες τρομερές ανακαλύψεις σε κάθε τομέα: νέα υλικά, νέες μεθόδοι, νέες μηχανές, νέα φάρμακα, νέες νοοτροπίες....

Κι ωστόσο δεν είναι αρκετό. Οι ceo όλων των εταιρειών δεν είναι ικανοποιημένοι από αυτή την ταχύτητα και γίνονται συνέδρια επί συνεδρίων για την ενίσχυση της καινοτομίας, για την ενίσχυση της δημιουργικότητας ή της έρευνας. Γιατί; Γιατί τόση βιασύνη; Μετά από χιλιετίες ύπνου, γιατί τώρα τρέχουμε σπριντ; Είναι μόνο για την εμπορική ανταγωνιστικότητα;

Τι προσπαθεί να προλάβει να ανθρωπότητα;

Κάτι ξέρω που τον αγαπάω....

Φίλοι και Φίλες του FB , άκουσα σήμερα (25/10/2013) τον Αντωνάκη Σαμαρά να μιλάει στις Ευρώπες που βρίσκεται, για νεανική επιχειρηματικότητα , να μιλάει για Startups και με έπιασε θλίψη. 

Ανεχτείτε με, γιατί θα γράψω δυο λογάκια παραπάνω :

Όταν ξεκίναγε η κρίση, πριν δηλαδή τα μνημόνια και τα διαγγέλματα από το Καστελλόριζο , το πρώτο μέτρο που

πήρε η κυβέρνηση του άλλου σωτήρα μας, του Γιωργάκη ήταν να ...τονώσει την αγορά αυτοκινήτων!!!!!

Δηλαδή , κίνητρα για να φύγουν και άλλα χρήματα προς το εξωτερικό, έτσι στο όνομα του αόριστου στόχου "να μην χαθούν θέσεις εργασίας στον τομέα της πώλησης αυτοκινήτων". Οτι να' ναι!!

Ενώ ήταν προφανές ότι τότε, στην αρχή της κρίσης, χρεωμένος ήταν ο Δημόσιος και όχι ο Ιδιωτικός τομέας δεν πάρθηκε ποτέ μια οδυνηρή αλλά γενναία απόφαση να απολυθούν μονομιάς 150.000 Δημόσιοι Υπάλληλοι (πράγμα που θα εξοικονομούσε 1 δισεκατομμυριο ευρώ το χρόνο από το Δημόσιο), αλλά προτιμήθηκε να στραγγαλιστεί η Ιδιωτική Οικονομία με οριζόντιους φόρους και τελικά να χαθούν ένα εκατομμύριο πεντακόσιες χιλιάδες θέσεις εργασίες στον ιδιωτικό τομέα (που είπαμε - δεν χρωστούσε!)

Το ξαναλέω : ΕΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ ΠΕΝΤΑΚΟΣΙΕΣ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Όταν λοιπόν, ξέσπασε η κρίση, ο Γιωργάκης μας έσκασε επί ένα χρόνο για την ανάγκη τόνωσης των μικρομεσαίων εμπορικών καταστημάτων ένδυσης / υπόδησης / εστίασης , πράγμα με το οποίο φυσικά και δεν διαφωνώ , αλλά εδώ που τα λέμε οι 9 στις 10 εμπορικές επιχειρήσεις δεν παρήγαγαν ΤΙΠΟΤΑ αλλά μόνο εισήγαγαν προϊόντα , δηλαδή στην καλύτερη περίπτωση είχαμε ανακύκλωση χρημάτων στο εσωτερικό της χώρας και όχι εισροή ΝΕΟΥ χρήματος στην Ελλάδα (μιας και τις πάλαι ποτέ σπουδαίες Εξαγωγικές Επιχειρήσεις της Ελλάδας πρόλαβε και τις κατέστρεψε ο πατέρας του Γιωργάκη , ο Αντρέας Παπανδρέου ).

Με αυτά και με αυτά σε κάθε γωνιά της Αθήνας φτιάχτηκε και ένα τυροπιτάδικο και σε κάθε δεύτερη γωνιά μια καφετέρια. Νεοφώτιστες επιχειρήσεις που έγιναν με τα ρέστα μας, με χρήματα από τις αποζημιώσεις των απολυμένων και απελπισμένων Ιδιωτικών Υπαλλήλων , επιχειρήσεις που μπορεί μεν να λύνουν ή να κουκουλώνουν μεσοπρόθεσμα το πρόβλημα επιβίωσης των ανθρώπων αυτών , όμως ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΔΕΝ παράγουν ΝΕΟ χρήμα.

Παράλληλα οι ανερμάτιστες κινήσεις συνεχίζονταν . Για παράδειγμα εξαγγέλλονταν ότι εν μέσω κρίσης θα δίνονταν 60 εκατομμύρια ευρώ για κοινωνικό τουρισμό στην τρίτη ηλικία. Δηλαδή ραπανάκια για την όρεξη, την στιγμή που το ποσό αυτό θα μπορούσε να δοθεί ΤΟΤΕ σε 60 Startups. ΤΟΤΕ ! ΟΤΑΝ ΤΑ ΜΥΑΛΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΤΑΝ ΑΚΟΜΑ ΕΔΩ!

Αντίθετα, οι όποιες επιδοτήσεις δόθηκαν σε νέες επιχειρήσεις , δόθηκαν με κριτήρια βγαλμένα από την εποχή των ιδεοληψιών των Σοβιέτ. Γιατί για παράδειγμα , επιδοτήθηκαν τόσο γενναία μόνο οι γυναίκες κάτω των 35? Υπάρχει κάποιου είδους στατιστική που λέει ότι η συγκεκριμένη δημογραφική ομάδα κάνει κατά μέσο όρο αποδοτικότερες επιχειρήσεις από πχ τους άνδρες άνω των 50 ;

Α μπα! Απλά ακούγεται ωραία στο δελτίο ειδήσεων των 8 : "Στηρίζουμε τις Γυναίκες". Ότι του κατεβεί του λωλοστεφανή δηλαδή.

Άλλο παράδειγμα : Πανηγυρίστηκε έξαλλα το γεγονός ότι 17.000.000 τουρίστες επισκέφτηκαν την Ελλάδα , όταν μόνο η Νέα Υόρκη υποδέχεται 25.000.000 τουρίστες το χρόνο. Οι οποίοι Νεουορκέζοι παρεπιπτόντως όχι μόνο δεν νοιώθουν "γκαρσόνια της Αμερικής" (άλλη ιδεοληψία του Αντρέα ) αλλά μάλιστα εργάζονται και σε άλλες δουλειές κανονικότατα και παράγουν δεκαπλάσιο πλουτο από τις αυτές τις άλλες - πλην τουρισμού - δραστηριότητες. Δεν βλέπουν δηλαδή, τον τουρισμό ως τον από μηχανής Θεό, αλλά σαν ένα ακόμα Revenue Stream

Στην πραγματικότητα ο Σαμαράς και το παρεάκι του μισεί την επιχειρηματικότητα , διότι φορολογεί τα επιχειρηματικά κέρδη με 26% , βάζει τέλη επιτηδεύματος στις επιχειρήσεις, φόρο χωρητικότητος στις Ναυτιλιακές, φόρους , φόρους , φόρους.

Και επιπλέον μισεί θανάσιμα τον Ιδιωτικό Τομέα.

Διότι, διαρρέει για παράδειγμα σήμερα (25/10/2013), ότι το επιτρεπόμενο ποσοστό απολύσεων στις Ιδιωτικές Επιχειρήσεις θα αυξηθεί από 5% το μήνα σε 10% το μήνα (για να μην μείνει τίποτε όρθιο δηλαδή) ενώ για τους αγαπημένους του Δημόσιους Υπάλληλους δηλώνει προχθές το εξής ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ:

"Κανένας εργαζόμενος στο δημόσιο που κάνει στοιχειωδώς τη δουλειά του δεν έχει λόγο ανησυχίας" [πηγή: Προγραμματική συμφωνία ΠΑΣΟΚ - ΝΔ (σημείο 31)]

Στοιχειωδώς! Να μην κουραστεί κι όλας ο λεβέντης μας ο Δ.Υ! Χαλαρά!

Βγαίνει λοιπόν ο Αντωνάκης Σαμαράς και μιλάει τώρα, εν έτει σχεδον 2014 για Startups!

Τώρα!

Όταν διάλυσε τα όνειρα χιλιάδων ικανών και τους έστειλε ήδη στο εξωτερικό για να ζήσουν εκεί.

Και τώρα, τώρα που οι καλύτεροι ΈΧΟΥΝ ΗΔΗ ΦΥΓΕΙ, ΤΩΡΑ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ STARTUPS

Ασε μας ρε Αντωνάκη. Στοιχειωδώς, ΑΣΕ ΜΑΣ

ΝΙΚΟΣ ΠΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗΣ

Το πρόβλημά μου

Σαν μαθήτρια δεν μελέτησα ποτέ τίποτα. Είχα όμως ενδιαφέρον για πολλά πράγματα και μου άρεσε το διάβασμα και πολύ συχνά διάβαζα τα παρακάτω κεφάλαια της ιστορίας ή της γεωγραφίας από περιέργεια, αλλά ποτέ μα ποτέ δεν αποστήθισα κείμενο. Έτσι οι βαθμοί μου ήταν πάντα μέτριοι, ένα γεγονός με το οποίο είχα συμβιβαστεί από νωρίς. Ήταν επιλογή μου, από νωρίς. Από την τρίτη δημοτικού είχα αποφασίσει ότι απλά δεν μπορούσα να το κάνω αυτό και μάθαινα με τον δικό μου τρόπο, με το δικό μου ρυθμό και οι δασκάλες μου έβαζαν βαθμούς μόνο επειδή ήμουν ξανθούλικο και ήσυχο. Που να ήξεραν τί κάθαρμα ήμουν και πόσο χαζές τις έβλεπα για αυτόν τον βαθμό...

Σαν δασκάλα, τώρα, ζητάω από τα παιδιά να μελετούν και το βρίσκω πολύ άδικο, διότι εγώ έριχνα μία ανάγνωση και ήταν αρκετό, ενώ από αυτά ζητάω να κάθονται να παπαγαλίζουν. Αλλά είναι το ζήτημα πιο πολύπλοκο από αυτό.

Καταρχάς έχουν ήδη συνηθίσει στη νοοτροπία της αποστήθισης, τόσο που για να τους μάθεις κάτι άλλο πρέπει να τους κάνεις ολικό φορμάτ στον εγκέφαλο, κάτι που παίρνει πολύ καιρό και ο καιρός είναι χρήμα όπως όλοι ξέρουμε, ειδικά στην διδασκαλική πραγματικότητα. Ακόμα και αν το προσπαθήσεις, όμως, το υπόλοιπο σύστημα τριγύρω σε πολεμά: στα δημοτικά, στα γυμνάσια και στα λύκεια, αν δεν αποστηθίσεις, οι γνώσεις σου δεν είναι έγκυρες.

Είναι δύσκολο. Δεν κρίνω τους καθηγητές και τους δασκάλους γιατί οι συνθήκες στις οποίες δουλεύουν απέχουν έτη φωτός, όχι από τις σωστές, αλλά από τις έστω και με το ζόρι ανεκτές. Μαζική παιδεία ίσον μαζικοποίηση παιδικών ψυχών και αυτό είναι κάτι που το σύστημα απλά δεν μπορεί να καλύψει με άλλον τρόπο.

Η ουσία παραμένει ότι τα παιδιά πρέπει να περνούν όλο το πρωί στο σχολείο και όλο το απόγευμα στα φροντιστήρια για να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις του σχολείου. Δεν είναι οι απαιτήσεις πολλές. Το σχολείο είναι λίγο. Αν το σχολείο έκανε σωστά τη δουλειά του, εγώ θα ήμουν αχρείαστη.

Ωστόσο, μετά από όλα αυτά, έρχονται σε εμένα να τους μάθω αγγλικά που κατά κύριο λόγο είναι ζήτημα λεξιλογίου, άρα θέλει και πάλι μελέτη και αποστήθιση. Και ενώ στο σχολείο διδάσκονται ένα σωρό φανταστικά πράγματα, όπως γεωγραφία, φυσική, ιστορία, μαθηματικά και γλώσσα, που σε τελική ανάλυση μπορείς να εκφράσεις και με δικά σου λόγια, σε εμένα έχουν ένα πράγμα να κάνουν μόνο: να μελετήσουν το λεξιλόγιο. Όπως είναι προφανές, δεν μπορώ να μην τους ζητήσω να το μάθουν.

Προσπαθώ με άλλα κόλπα να δημιουργήσω συσχετισμούς για να το θυμούνται ευκολότερα, να τους κάνω δραστηριότητες και προφορικά και λογοπαίγνια και αναπαραστάσεις. Το αγαπημένο μου είναι όταν τους εξηγώ της προέλευση κάποιας λέξης, από τα ελληνικά, τα λατινικά ή κάποια άλλη εξωτική γλώσσα, όταν αυτή την προέλευση την συνδέω με άλλες λέξεις που χρησιμοποιούν χωρίς να ξέρουν την προέλευση της.

Είναι κάποια παιδάκια που έχουν αυτή την ικανότητα, να συγκρατούν την ύλη με μία ματιά. Δεν είναι ζήτημα εξυπνάδας, αλλά ζήτημα συνήθειας, δηλαδή το πως έχουν συνηθίσει να εισπράττουν τον κόσμο γύρω τους. Έχει σχέση με το πως ανταποκρίνονται στα ερεθίσματα γενικότερα  και δυστυχώς αυτό, αν δε γίνει σωστά σε εξαιρετικά μικρή ηλικία, δύσκολα διορθώνεται αργότερα. Και είναι πολύ κρίμα γιατί τα παιδιά από τη φύση τους γεννιούνται με την περιέργεια να δουν τί γίνεται στον κόσμο αλλά οι γονείς από την αγωνία τους τα περιορίζουν, νομίζοντας ότι έτσι θα είναι ασφαλή. Δεν είναι η περιέργεια που πρέπει να περιορίσουμε, σαν γονείς ή δάσκαλοι, αλλά τους φόβους μας. Πρέπει να είμαστε υπομονετικοί και ψύχραιμοι.

Αντί να πούμε στο παιδί μας όλο πανικό "Μην το κάνεις!",  να του δείξουμε πως να το κάνει σωστά, ξανά και ξανά και ξανά, μέχρι να ικανοποιηθεί  η περιέργειά του και να μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα.

Αυτοί οι περιορισμοί που θέτουν οι γονείς από πολύ μικρή ηλικία τα συνοδεύουν σε όλη τους τη ζωή. Μεγαλώνουν νιώθοντας ότι ορισμένα πράγματα είναι μόνο για άλλους, για τους έξυπνους ή ακόμα ότι δεν πρέπει να ξεφεύγουν από ορισμένες γραμμές. Έχω παιδί που δεν έχει ρωτήσει ποτέ ούτε μια ερώτηση. Πόσες στρεβλώσεις έχει υποστεί το μυαλουδάκι του....

Και μου έρχεται ο Αλέξανδρος, μετά από επτά ώρες στο λύκειο και άλλες πέντε ώρες στα φροντιστήρια να του πω για το βοκάμπιουλαρι, δυό σελίδες μπρος-πίσω. Τι να τον κάνω εγώ τώρα; Να του βάλω τις φωνές; Να του εξηγήσω τί δυσκολίες θα βρεί αργότερα στη ζωή του;Να του μαυρίσω την ψυχή με πράγματα που ξέρω πολύ καλά ότι έχει ακούσει χίλιες φορές από χίλια σστόματα και για αυτό τα έχει γραμμένα εκεί που δεν βλέπει ο ήλιος;

Του κάνω τον γελωτοποιό μήπως και δε με μισήσει και αντί να με ακούει πάρει των ομματιών του και με διαολοστείλει κι εμένα και το σύστημα και τη γνώση και όλα.