Φαεινές ιδέες

Κάπου το είχα δει αλλά δεν θυμόμουν ακριβώς πως γίνεται, οπότε αυτοσχεδίασα κρατώντας την βασική ιδέα.
Η βασική ιδέα ήταν "ποικιλία ψημένων λαχανικών", ίσως να ήταν στο σάητ του λουκάκου, αλλά ίσως και όχι.

Θα σε γελάσω και δεν το θέλω.

Έκανα το εξής:

Ψιλόκοψα σε κυβάκια πιπεριά κόκκινη, πράσινη, κρεμμύδι, λίγο μελιτζάνα, κολοκυθάκι και μανιτάρι.
Τα έκαψα με καπνιστή πάπρικα, αλάτι και φρέσκο βασιλικό ώσπου να μαλακώσουν στο αντικολλητικό και μετά στο τέλος λίγο λάδι να γλυκάνει.

Το έσβησα με μία σταξιά μπαλσάμικο.

Το όλο δημιούργημα το έριξα πάνω στα μακαρόνια μου με τριμμένη κεφαλογραβιέρα.

Και έγινε φαγοπότι τρικούβερτο λέμε!
Άμα σου αρέσει το φαγητό, βλέπεις τον κόσμο με περισσότερη αισιοδοξία, τελικά.

2023

Χριστούγεννα 2023. 

Έβγαλαν τα παλτά τους και τα άφησαν στην είσοδο. Κάτω από τα βαρειά παλτά αποκαλύφθηκαν πιο κομψά κοστούμια των κυρίων και τα φορέματα των κυριών. Η γελαστή παρέα πήγε στο γκισέ οπου ένας μαιτρ με ευγενικό χαμόγελο ρώτησε πόσα άτομα ήταν, και πόσο ήθελαν να μείνουν.

Μετά από χαρούμενη διαβούλευση η παρέα αποφάσισε μία ή μιάμιση ώρα. Τότε ο μαιτρ τους ένευσε προς την πόρτα με την επιγραφή "Καμέλια". Η παρέα πήγε εκεί. Η πόρτα, περίτεχνη και μοντέρνα άνοιξε. Και έκλεισε πίσω τους.

Μέσα ήταν μία τεράστια αίθουσα όπως όλες οι ντίσκο, με μαύρο φως, σκοτάδι, δυνατή μουσική. Χαμόγελα, χορός, φλερτ, παρέες, ρυθμός.

Αυτό που έλειπε ήταν τα μπουκάλια.

Μερικά χρόνια πριν είχαν ανακαλύψει το αέριο αλκοόλ και αυτό είχε αλλάξει τα πάντα.

Φυσικά, δεν ήταν ακριβώς αλκοόλ αλλά μείγμα αερίων που είχαν την ίδια επίδραση στον εγκέφαλο. Πλέον το αλκοόλ προέρχονταν από τον εξαερισμό και το μόνο που έπιναν οι θαμώνες ήταν νερό για την αφυδάτωση.

Η νέα μόδα είχε το μοναδικό πλεονέκτημα ότι μπορούσε να συνεχίζεται για πολύ περισσότερο χωρίς χανγκόβερ. Πολύ φτηνότερη για τους ιδιοκτήτες νυχτερινών κέντρων και χωρίς τις πρακτικές δυσκολίες του εμπορίου πόσιμου αλκοόλ. Τα συμπτώματα μέθης ξεθύμαιναν σε μισή ώρα περίπου.

Μιάμιση ώρα αργότερα στην αίθουσα "Καμέλια" το σύστημα εξαερισμού σταδιακά μείωσε το ποσοστό gasohol,  αέριου αλκοόλ, στον αέρα και οι θαμώνες έγιναν ολοένα και πιο σοβαροί μέχρι που με την ευδιαθεσία ακόμα στα πρόσωπα βγήκαν περπατώντας ίσια από την αίθουσα.

Σε λίγο έπρεπε να πάνε στο συνέδριο.

Περί ανέμων - η Γκαφατζού

Εγώ: Παιδιά, σήμερα θα κάνουμε παιχνίδια, για να διασκεδάσουμε. (φορτώνω στον Η/Υ ένα παιχνίδι           λέξεων)
περνάει κάποιο διάστημα ευχάριστης ατμόσφαιρας, τα  παιδιά είναι χαρούμενα και γελαστά, όλοι μαθαίνουμε πράγματα παίζοντας, όταν....

Γκαφατζού: χμμμ, για να δω.... find the missing word...."you scratch my b...... and I scratch                  
                      yours"....χμμμ, δεν το ξέρω, κυρία τί είναι; βοηθήστε με!
Εγώ:,ε, Γκαφατζού, προσπάθησε λιγάκι! βάλε το μυαλό σου να δουλέψει! have a go!

Γκαφατζού: α! έχω μία ιδέα! "You scratch my balls and I scratch yours"

Το τί έγινε μετά από αυτό στην αίθουσα της προφίσιενσυ δεν δύναμαι να περιγράψω.
Ακόμα δακρύζω.

Ας απαντήσει κάποιος

Το τί συνέβη με την τράπεζα θεμάτων μόνο από έμμεσες πηγές το γνωρίζω, δηλαδή από τις μαρτυρίες παιδιών και γονέων που διηγήθηκαν τερατώδη πράγματα, όπως το να αλλάζει η ύλη μία ημέρα πριν τη διεξαγωγή εξετάσεων στο συγκεκριμένο μάθημα, δυσάρεστες συμπεριφορές εκ μέρους καθηγητών και, το καλύτερο, το αίσχος που προέκυψε με την υπόθεση της Α' Λυκείου, στην οποία οι μισοί περίπου μαθητές έμειναν σε τουλάχιστον ένα μάθημα.

Η ερμηνεία που δίνω από όσα ακούω είναι ότι η εισαγωγή της τράπεζας θεμάτων ανέδειξε όλα τα προβλήματα που όλοι γνωρίζαμε ότι έχει η παιδεία σε γυμνάσια και λύκεια.

Τί εννοώ;

Εννοώ ότι δεν γίνεται μάθημα στα γυμνάσια και λύκεια.

Γιατί αν η τράπεζα θεμάτων στήθηκε με βάση την ύλη που περιέχεται στα διδακτικά βιβλία της κάθε τάξης και οι μισοί έμειναν, τότε αυτό σημαίνει ότι δεν έγινε σωστά η διδασκαλία του βιβλίου.

Άρα οι καθηγητές είναι υπόλογοι για αυτή την κατάντια των μαθητών τους.

Άρα, φρονώ, η τράπεζα θεμάτων είναι κάτι το θετικό, έστω και με τις αδυναμίες που φυσιολογικά προκύπτουν σαν teething problems κάθε πρωτο-εφαρμοζόμενου μέτρου.

Αν ισχύει αυτό, τότε οι καθηγητές είναι διπλά ένοχοι γιατί εκτός από την προφανή τους αποτυχία να διδάξουν ένα βιβλίο σε μία χρονιά, ύψωσαν και τα λάβαρα ενάντια στο θεσμό της τράπεζας θεμάτων γιατί αυτή αποτελεί την τελική και αδιαμφισβήτητη αξιολόγησή τους. Γιατί όταν κόβονται στις πιο αδιάβλητες εως τώρα εξετάσεις οι μισοί σου μαθητές, τότε εκτίθεσαι, εκτίθεσαι ανεπανόρθωτα, τόσο ο καθηγητής του λυκείου όσο και αυτός του φροντιστηρίου και όλοι.

Για αυτό και οι άνθρωποι αυτοί φοβούνται τόσο πολύ την αξιολόγηση.

Γιατί μέχρι τώρα δίδασκαν ό,τι ήθελαν, εξέταζαν ό,τι ήθελαν και βαθμολογούσαν κυριολεκτικά ό,τι ήθελαν και όπως ήθελαν.

Φυσικά, όντας έξω από το χορό η ίδια κρατώ μία "πισινή" γιατί οι κυβερνήσεις δεν είναι να τις εμπιστεύεται. Όλα αυτά τα λέω ως απλός εξωτερικός παρατηρητής.

Πολύ θα ήθελα να μου απαντήσει κάποιος σε αυτά τα θέματα, γιατί εκτός από την υπόθεση της τράπεζας θεμάτων είναι και οι ιστορίες που ακούω από τα παιδιά, μαθητές γυμνασίου και λυκείου που κάνουν αγγλικά σε εμένα,
κυριολεκτικά τερατώδεις και τους εκθέτουν πολύ άσχημα.

Εκτός από αυτό, όλα τα άλλα ναι.

Ας ξεκινήσουμε την υπόθεσή μας με την παραδοχή ότι τα πράγματα πάνε καλύτερα στην Γερμανία ή το Βέλγιο από ότι στην Σομαλία ή το Σουδάν.

Μετά ας κοιτάξουμε με εξεταστικό μάτι τα μέτρα που λαμβάνει η Δύση για να λύσει τα προβλήματα της ανατολής (που η ίδια σε μεγάλο βαθμό έχει προξενήσει με όλες αυτές τις επεμβάσεις, τις παρεμβάσεις, τις διασώσεις, ρυθμίσεις, κανόνες ασφαλείας, κοκ)

Θα παρατηρήσει κανείς ότι ένα κοινό έχουν όλες αυτές οι παρεμβάσεις: κοστίζουν λεφτά. Πολλά λεφτά για πάρα πολλά χρόνια. Και η αστάθεια καλά κρατεί.

Φυσικά, η αστάθεια είναι το κρυφό ζητούμενο και ζητούν τη σταθερότητα μόνο κατ' επίφαση στα δελτία ειδήσεων για να μην τους πούμε κακούς, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα.

Τέλος πάντων, όλα αυτά τα λεφτά θα μπορούσαν να ήταν πολύ αποτελεσματικότερα (χωρίς να χαθεί ο έλεγχος που τόσο αγαπά η δύση) με μία απλή τακτική: δικαιώματα για όλους. Τα ίδια δικαιώματα που έχει ο γερμανός ή ο βέλγος και κάθεται σαν το αρνάκι μέσα στο σύστημα χωρίς καμμία απολύτως διάθεση για ανατροπή, δώσε τα και στον σουδανέζο και στον σομαλό.

Έχε και τις δυνάμεις σου εκεί (όπως τις έχεις και στις ευρωπαϊκές χώρες) αλλά δώσε και ψωμάκι στον κόσμο.

Σε δέκα χρόνια θα έχεις τα αποτελέσματα που θέλεις.

Εγγυημένα.

Αλλά για κάποιον λόγο η δύση το φοβάται αυτό.
Αφού το κόλπο έπιασε τόσο όμορφα σε ρωσία και ευρώπη και άλλες χώρες, γιατί όχι σε αφρική και ασία ή νότια αμερική;

Γιατί να ξοδεύεις τα ωραία σου λεφτάκια σε κάτι που ίσως έχει αποτέλεσμα σε βάθος εκατονταετιών (γιατί ως τώρα οι συρράξεις δεν οδήγησαν πουθενά) ενώ υπάρχει η σύντομη λύση; Γιατί να περνάς αιώνες με πολέμους, ανατροπές, βία, επαναστάσεις, καταστολή, προδοσίες, κατασκοπείες, αντικατασκοπεία, εχθρότητες, απώλειες, παρανομίες, κοκ ενώ με μία κίνηση όλα λύνονται και μάλιστα σε ώφελός σου; Αν ο κατώτατος μισθός εξισωθεί με εκείνον της Ελβετίας και αντίστοιχα τα δικαιώματα προσαρμοστούν ανάλογα στα δυτικά πρότυπα, τότε κάθε αντίσταση θα πάψει σε ένα βράδυ, κυριολεκτικά. Με ένα τρις κάθε χρόνο σε στρατιωτικές δυνάμεις, δωροδοκίες κρατικών λειτουργών και διπλωματία, το ίδιο τρις σε ένα βράδυ λήγει τα πάντα γιατί οι πολίτες δεν θα έχουν λόγο να αντιστέκονται. Με το ίδιο ένα τρίς αντί να αγοράσεις έναν κρατικό λειτουργό ή μερικές εκατοντάδες στρατιωτικούς, αγοράζεις τη συγκατάθεση της υφηλίου.

Δια παντός.

Μία τηλεόραση ή υπολογιστής  σε κάθε σπίτι και φαγητό στα σουπερμάρκετ. Υπάρχει κανείς που δεν θα το δεχόταν αυτό; όχι μόνο θα το δεχόταν αλλά θα σε έβαζε και στο βάθρο ως σωτήρα και απελευθερωτή.
Όλα τα υπόλοιπα έρχονται μόνα τους, χωρίς να γίνει καμμία ανατροπή, χωρίς  απώλεια ελέγχου και χωρίς ρίσκο. Και διατηρώντας τα κέρδη.

Μία πάπια

Μα ποιά πάπια;
Όλοι ξέρουμε ποιά πάπια, αλλά κάνουμε ότι δεν ξέρουμε. Είναι η πάπια της αξιολόγησης.
Όλοι την φοβούνται γιατί κανείς δεν εμπιστεύεται το κράτος, ούτε οι προς αξιολόγηση, ούτε οι πολίτες, ούτε καν οι ίδιοι οι αξιολογητές.

Υπάρχει όμως και μία άλλου είδους αξιολόγηση, όχι αυτή των προσώπων αλλά των δομών, των διαδικασιών σα να λέμε. Δηλαδή, παρατηρώντας μία διαδικασία να κατανοήσουμε το κατά πόσο είναι παραγωγικό και εδώ είναι το πρόβλημα, ο ορισμός της παραγωγικότητας που για το δημόσιο δείχνει να είναι διαφορετικός. Για όλες τις επιχειρήσεις παραγωγικότητα σημαίνει να "βγάζεις τα λεφτά σου" δηλαδή το έργο που παράγεις να υπερβαίνει σε αξία τη συνολική δαπάνη της εργασίας σου ενώ για το δημόσιο η παραγωγικότητα είναι μία έννοια άπιαστη.

Και είναι μεγάλη η παρεξήγηση, γιατί όταν λέμε κοινωνικό αγαθό σε καμμία περίπτωση δεν

εννοούμε "δωρεάν" διότι όλα αγοράζονται και πουλιούνται, όπως τα βιβλία για τα σχολεία ή τα φάρμακα και τα αναλώσιμα στα νοσοκομεία. Και όποιος θεωρεί ότι η υγεία και η παιδεία ως κοινωνικά αγαθά πρέπει να είναι δωρεάν, τότε να πάει να δουλέψει χωρίς αμοιβή να δεί τη γλύκα, διότι αυτό σημαίνει δωρεάν παιδεία και υγεία, να δουλεύουν οι γιατροί, οι νοσοκόμες, οι δάσκαλοι και οι καθηγητές, μαζί με όλους τους συμμετέχοντες όπως καθαρίστριες και καφετζήδες, δωρεάν.

Πρέπει να πληρώνονται, πρέπει να αγοράζονται υλικά και πρέπει, πάνω από όλα να κάνουν αυτο για το οποίο πληρώνονται.

Θα πρότεινα, να καταργηθούν όλοι οι φόροι και να γίνουν τα πάντα ιδιωτικά, αλλά την ελίτ που ζεί από τον ιδρώτα του εργάτη δεν τη συμφέρει καθόλου αυτό. Γιατί αν όχι από τα κρατικά χρήματα, τότε από που θα χρηματοδοτούνται τα κόμματα και οι βουλευτικές αποζημιώσεις και οι "ανακεφαλαιώσεις" των τραπεζών; Και πως θα μπορεί ο τζογαδόρος του ΧΑΑ να κάνει τον πολλά βαρύ ότι δήθεν ξέρει ποιό κρασί ταιριάζει με την τρούφα και ποιό με την σπάλα από λάμα;

Τέλος πάντων, παρασύρθηκα πάλι. Πίσω στην αξιολόγηση. Αξιολόγηση των διαδικασιών, εκτός από αυτή των προσώπων.

Πρέπει κάποιος που να είναι σχετικός με τον κάθε τομέα να κάτσει σε μία ήσυχη γωνιά χωρίς να κάνει τίποτα άλλο από το να παρατηρεί τί γίνεται και πως, για μεγάλο διάστημα. Ας πούμε ότι είσαι ναυλωτής σκαφών (εντελώς φανταστικό σενάριο) και πάς στο λιμεναρχείο για να πάρεις απόπλου για τους πελάτες σου (είπαμε, το σενάριο είναι εντελώς φανταστικό!) και υπάρχει εκεί κάποιος παρατηρητής. Αυτό που θα δεί ο παρατηρητής είναι ότι για να πας διακοπές μίας εβδομάδας πρέπει να βάλεις την υπογραφή σου σε είκοσι περίπου έγγραφα, τα οποία όμως δεν πιστοποιούν τίποτα: ούτε την ικανότητα των ναυλωτών στην κυβέρνηση σκάφους (άρα ούτε την ασφάλεια του πληρώματος) ούτε ταυτοποίηση του πληρώματος (γιατί είναι εξαιρετικά εύκολη η παραποίηση) ούτε την καταλληλότητα του σκάφους γιατί κανείς δεν ελέγχει τίποτα.

Ο παρατηρητής θα δεί επίσης ότι όσο καλή θέληση και αν έχει ο λιμενικός ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ να κάνει κάτι άλλο, αφού για να καλύψει όλη αυτή τη γραφειοκρατεία δεν του μένει χρόνος ούτε υπομονή για οτιδήποτε άλλο. Θα συμπεράνει ο παρατηρητής ότι τόση ποσότητα χαρτιού σπαταλάται άνευ λόγου, μιας και τα έγγραφα αυτά πάνε σε κάτι αποθήκες χωρίς κανείς να τα ξανακοιτάξει ποτέ και μόνη τους χρησιμότητα είναι η διασκέδαση των μυών οίτινες διάγουν ημέρας αμέριμνας ακονίζοντας τους οδόντας των επί των επίσημων κρατικών εγγράφων φερόντων κυανές, καλαίσθητες αλλά το ώντι παντελώς ατελέσφορες σφραγίδες.

Ο παρατηρητής θα βγάλει το συμπέρασμα ότι μία σύνδεση με τα δίκτυα και αρχεία άλλων χωρών μέσω υπολογιστή, θα καθιστούσε όλη αυτή τη χαρτούρα περιττή, εξοικονομώντας εργατοώρες και πόρους γενικώς, παρέχοντας παράλληλα μεγαλύτερη εξασφάλιση και ακριβέστερη πιστοποίηση. Αν κάποιος, ας πούμε, είναι γνωστός μαφιόζος και έχει έρθει για να κάνει μπίζνεςς στο Ιόνιο (εντελώς φανταστικό σενάριο πάντα) ο τουριστικός πράκτορας δύσκολα θα μπορεί να το καταλάβει, ενώ ο λιμενικός που θα έχει επικοινωνία με τους υπολογιστές της ιταλικής αστυνομίας και λιμενικού θα μπορεί σε 5' να ξέρει τα πάντα. Με φωτογραφίες και όλα, ακόμα και αν το δίπλωμα ιστιοπλοΐας που έχει είναι αγορασμένο ή αντικατοπτρίζει πραγματικές δεξιότητες. Αν, ας πούμε, το ίδιο άτομο έχει προκαλέσει ατυχήματα σε ευρωπαϊκή χώρα, τότε ο ιδιοκτήτης του σκάφους ίσως διαφωνεί με τον ναύλο ή ίσως ζητήσει μεγαλύτερη ασφάλιση.

Άρα, όσο καλός και αν είναι ο λιμενικός (ή ο πανεπιστημιακός ή ο στρατιωτικός ή ο γιατρός ή η καθαρίστρια) μέσα σε ένα σύστημα όπου οι διαδικασίες αντιβαίνουν η μία ως προς τη χρησιμότητα της άλλης είναι ανίκανοι να παράγουν έργο. Ακόμα και τον καλύτερο CEO της παραγωγικότερης εταιρείας και αν φέρεις, το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο.

Πιστεύω ότι η αξιολόγηση αυτή έχει ήδη γίνει για το Ελληνικό δημόσιο και ήδη έχει καταστεί σαφές ότι είναι απολύτως αρνητική, το απόλυτο μηδέν και πως όποια παραγωγικότητα υπάρχει οφείλεται αποκλειστικά στην καλή θέληση μερικών ευσυνείδητων ανθρώπων και όχι στον σχεδιασμό της κρατικής μηχανής. Αν, ας πούμε, οι δάσκαλοι δεν έβγαζαν φωτοτυπίες με δικό τους υλικό, τότε η παιδεία βασισμένη αποκλειστικά στα βιβλία και το υλικό του υπουργείου θα ήταν πολύ χαμηλότερης υποστάθμης.

Πρέπει να γίνει αξιολόγηση των δομών, τώρα.
Πριν την αξιολόγηση των προσώπων, γιατί η αποδοτικότητα των προσώπων εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τον τρόπο οργάνωσης.

Ο διορισμός των πάντων μετά από εξετάσεις όχι μόνο μέσα από το δημόσιο αλλά από την ευρύτερη εργατική βάση, από διευθυντές μέχρι καθαρίστριες είναι το ένα που πρέπει να γίνει.
Η σύνδεση ανάμεσα στις υπηρεσίες, εφορία, ασφαλιστικούς οργανισμούς, παρόχους υγείας, δημαρχεία, μητρώα, ένοπλες δυνάμεις, ΔΕΚΟ, κοκ, είναι κάτι άλλο που θα διευκολύνει τη ροή πληροφοριών άρα θα επιταχύνει και ΟΛΕΣ τις διαδικασίες, από την πιστοποίηση μέχρι την έκδοση αδειών κοκ.

Αν θες να χτίσεις, πχ, και χρειάζεσαι πιστοποιητικό ότι δεν είσαι καταπατητής, τότε δεν ήταν όμορφο να είναι συνδεδεμένη η πολεοδομία με την δασονομία; Αν ήταν έτσι, τότε δεν θα χρειαζόταν ένας τόνος χαρτί, ούτε τρέξιμο μηνών, ούτε ανακρίβεια στις δηλώσεις. Μέσα σε ένα πεντάλεπτο, θα ήταν έτοιμο το πιστοποιητικό (αν είσαι νομοταγής) ή η απόρριψη (αν δεν είσαι νομοταγής). Συν μικρότερο περιθώριο για συναλλαγές και διαφθορά.

Πρώτα αξιολογήστε τις διαδικασίες.
Μετά στήστε δίκτυα.
Και μετά αξιολογήστε το προσωπικό.
Έτσι θα είναι δίκαιο.

Πως να διδάξεις τη σοφία

Ο σκοπός της παιδείας είναι ερώτημα βαθύ και δύσκολο. Πολλοί υποστηρίζουν ότι παιδεία είναι η επαγγελματική αποκατάσταση ενώ άλλοι ότι παιδεία είναι μία γενικότερη γνώση του κόσμου.

Είναι δύσκολο, βασικά, να ορίσεις ακόμα και το τί είναι επαγγελματική αποκατάσταση ή γνώση του κόσμου, η λεγόμενη καλλιέργεια. Άπιαστες έννοιες και τα δύο.

Για παράδειγμα, είναι επαγγελματική αποκατάσταση ο δημιουργικότητα ή μήπως η σε βάθος ανάλυση; Είναι επαγγελματισμός οι κανόνες ή ο αυτοσχεδιασμός, το πρωτόκολλο ή η ανατροπή; Η νομιμότητα ή ο ελιγμός;

Από την άλλη, είναι καλλιέργεια η αποστήθιση στίχων ή η μοναστική ζωή; Είναι καλλιέργεια η ιστορία της τέχνης ή μία πιο γήινη προσέγγιση των ανθρώπων;

Και πως να τα διδάξει κανείς όλα αυτά;

Βασικά, είναι ακλόνητη πίστη μου ότι μία ολοκληρωμένη παιδεία θα πρέπει να διδάσκει στους ανθρώπους όχι μόνο την επαγγελματική αποκατάσταση ώστε αυτοί να βιοποριστούν ανάλογα με τις δυνατότητές τους, αλλά παράλληλα να τους διδάξει και το πως το κάθε επάγγελμα επηρρεάζει τη γη και τη ζωή των υπολοίπων. Αν, ας πούμε είσαι δάσκαλος, τότε πρέπει να ξέρεις πόσα δάση καταστρέφονται για τις φωτοτυπίες σου. Αν είσαι χτίστης θα πρέπει να ξέρεις πόσα υλικά σπαταλώνται από την κακοτεχνία σου. Αν είσαι μάγειρας πόσοι άνθρωποι χάνουν την υγεία τους και πόσοι ωκεανοί ερημώνονται για τις κοτσάνες που ονομάζεις γκουρμέ. Αν είσαι τραπεζίτης να έχεις γνώση του πόσα χωράφια ερημώνουν εξαιτίας σου. Αν είσαι γιατρός πρέπει να ξέρεις πόσα χημικά βάζεις στο κορμί σου και στα κορμιά των συνανθρώπων σου, με τις πολιτικές των εταιρειών που σε σπονσοράρουν.

Βλέπει κανείς ότι όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο της ευθύνης, τόσο μεγαλύτερη είναι και η γνώση, ή ίσως η επίγνωση, των συνεπειών, κι όμως παρά το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο οι αποφάσεις πολλές φορές είναι εγκληματικές. Αυτό συμβαίνει διότι η γνώση αυτή είναι απρόσωπη. Ο γιατρός, ας πούμε, γνωρίζει πολύ καλά τί συμβαίνει όταν βάζει ένα χημικό στο κορμί κάποιου, αλλά το κάνει γιατί αυτός ο κάποιος είναι κάπου μακρυά, αθέατος. Όσο πιο σπουδαίος ο γιατρός, τόσο πιο αθέατος ο ασθενής που πεθαίνει.

Καλό, λοιπόν, θα ήταν, να γίνει πιο προσωπική η γνώση αυτή.
Όπως γίνεται και στον στρατό, είναι απαραίτητο να ξεκινά η εκπαίδευση όχι από την εξάσκηση στην τέχνη του καθενός αλλά στην παραγωγή. Πρέπει ο γιατρός να εργαστεί ως εργάτης σε φάμπρικα, ο τραπεζίτης πριν γίνει τέτοιος να δουλέψει σε φραουλοχώραφο και ο μάγειρας να δουλέψει για λίγο ψαράς, να δεί με τα μάτια του πως γίνονται οι δουλειές, αντί να παριστάνει τον μεγαλεπίβουλο απλά και μόνο επειδή στόλισε με τσαχπινιά δύο παντζάρια.

Καλό θα ήταν αυτού του είδους η εκπαίδευση να μην γίνεται σε ένα πεδίο μόνο αλλά σε πολλά, δηλαδή ο μέλλων τραπεζίτης να περάσει από όσα περισσότερα επαγγέλματα μπορεί πριν καθήσει στην καρέκλα, ώστε όταν αυτό τελικά συμβεί να ξέρει από προσωπική πείρα τί εστί ημερομίσθιο και ποιά είναι η αξία της εργασίας.

Γιατί, κοίτα το παράδοξο: από ιστορία τέχνης και σπουδαίους συγγραφείς γνωρίζουν όλοι από ένα εισόδημα και πάνω, όμως αυτό δεν τους κάνει ούτε καλύτερους ανθρώπους ούτε πιο υπεύθυνους ηγέτες. Όσο πιο ακριβό το κρασί και ο πίνακας στον τοίχο, τόσο πιο κυνικός ο φιλόσοφος. Αν όμως έχει καθαρίσει και μερικές σκάλες κατά τη διάρκεια των σπουδών του; Αν έχει εκτεθεί στις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας ενός αγρότη;

Άρα, είναι καιρός να το πάρουμε προσωπικά.
Είναι καιρός να λερώσουμε τα χέρια μας.